Πώς θα προστατευθούν τα παιδιά από τους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου - Τι προβλέπει η ρύθμιση και πώς θα ελέγχονται οι ηλικίες
Η συζήτηση για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περνά σε μία νέα, κρίσιμη φάση, καθώς η Ελλάδα προωθεί τη θέσπιση κατώτατου ορίου ηλικίας τα 15 έτη, με προβλεπόμενη ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα σύνθετο ερώτημα: Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά από τους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου, χωρίς να περιορίσουμε αδικαιολόγητα την ενημέρωση, την επικοινωνία και την ελευθερία της έκφρασής τους;
Η υπερβολική χρήση, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, ο διαδικτυακός εκφοβισμός και οι μηχανισμοί των πλατφορμών που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη παραμονή στο διαδίκτυο εντείνουν τον προβληματισμό γονέων, εκπαιδευτικών και ειδικών. Την ίδια στιγμή, τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν για τους νέους χώρο κοινωνικοποίησης, δημιουργικότητας και ανταλλαγής ιδεών, γεγονός που καθιστά αναγκαία μία προσεκτικά σχεδιασμένη και αναλογική παρέμβαση.
Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πρόταση EU KIDS Act φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων, δίνοντας έμφαση στην επαλήθευση ηλικίας, στην ασφάλεια των ψηφιακών υπηρεσιών και στην ευθύνη των παρόχων. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία βρίσκεται ακόμη σε νομοθετική εξέλιξη και δεν αποτελεί ισχύοντα Κανονισμό.
Τι προβλέπει, λοιπόν, η ελληνική ρύθμιση; Ποιες αλλαγές αναμένονται για τα παιδιά και τις οικογένειες; Πώς θα ελέγχεται η ηλικία, ποιος θα έχει την ευθύνη εφαρμογής και ποιες εγγυήσεις θα προστατεύουν τα προσωπικά δεδομένα; Και, κυρίως, πώς θα αξιολογηθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητα του μέτρου;
Ο ακόλουθος οδηγός ερωτήσεων και απαντήσεων επιχειρεί να αποσαφηνίσει τα βασικά σημεία της ελληνικής πρωτοβουλίας και της ευρωπαϊκής πρότασης, διαχωρίζοντας όσα προβλέπονται από όσα παραμένουν υπό συζήτηση. Στόχος είναι η ουσιαστική ενημέρωση γονέων, παιδιών και εκπαιδευτικών, σε μια εποχή όπου η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο αποτελεί όχι μόνο ζήτημα νομοθεσίας, αλλά και συλλογική ευθύνη.
Πρακτική ενημέρωση για γονείς, παιδιά και παρόχους υπηρεσιών. Η ελληνική πρωτοβουλία προβλέπει όριο πρόσβασης 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ευρωπαϊκή πρόταση διαμορφώνει ευρύτερο πλαίσιο προστασίας και δεν αποτελεί ακόμη ισχύοντα Κανονισμό.
1. Τι προβλέπει το ελληνικό σχέδιο νόμου;
Θέτει ελάχιστο όριο 15 ετών για την πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που παρέχονται από επιγραμμικές πλατφόρμες. Αφορά την πρόσβαση στις καλυπτόμενες υπηρεσίες και όχι γενική απαγόρευση χρήσης του διαδικτύου ή κατοχής κινητού τηλεφώνου.
2. Πότε προβλέπεται να εφαρμοστεί;
Η προβλεπόμενη έναρξη εφαρμογής είναι η 1η Ιανουαρίου 2027. Μέχρι την ψήφιση και δημοσίευσή του πρόκειται για σχέδιο νόμου. Αυτή η ημερομηνία αφορά την ελληνική ρύθμιση και δεν αποτελεί ημερομηνία εφαρμογής της ευρωπαϊκής πρότασης.
3. Από ποιο έτος γέννησης και μετά αφορά τα παιδιά στην έναρξη εφαρμογής;
Την 1η Ιανουαρίου 2027 ο περιορισμός αφορά παιδιά γεννημένα το 2013 και μετά. Όσα γεννήθηκαν το 2012 ή νωρίτερα θεωρείται ότι έχουν συμπληρώσει το όριο των 15 ετών για τη συγκεκριμένη ρύθμιση. Αυτό δεν καταργεί άλλους κανόνες προστασίας ανηλίκων ή νόμιμους όρους κάθε υπηρεσίας.
4. Ένα παιδί που γεννήθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 πρέπει να περιμένει τα γενέθλιά του;
Όχι. Για την εφαρμογή της ελληνικής διάταξης, ως ημερομηνία γέννησης όλων των προσώπων του ίδιου ημερολογιακού έτους θεωρείται η 1η Ιανουαρίου. Συνεπώς, όλα τα παιδιά του 2012 καλύπτουν το όριο από την 1η Ιανουαρίου 2027, όλα του 2013 από την 1η Ιανουαρίου 2028 και όλα του 2014 από την 1η Ιανουαρίου 2029. Πρόκειται για ειδικό κανόνα αυτής της ρύθμισης.
5. Υπάρχει επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση για την παρέμβαση;
Δεν υποστηρίζουμε ότι κάθε χρήση κοινωνικών δικτύων προκαλεί πρόβλημα ψυχικής υγείας σε κάθε παιδί. Οι επιπτώσεις διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, την ευαλωτότητα, το περιεχόμενο και τον τρόπο χρήσης. Υπάρχουν, όμως, επιστημονικά και εμπειρικά δεδομένα για κινδύνους που δικαιολογούν προληπτική παρέμβαση.
Το συνοδευτικό ευρωπαϊκό υλικό οργανώνει τους κινδύνους γύρω από την υπερβολική χρήση που εκτοπίζει ύπνο και άλλες δραστηριότητες, την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και τις επιβλαβείς διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις. Ο σχεδιασμός των πλατφορμών μπορεί να ενισχύει αυτούς τους κινδύνους.
Στη συγκριτική έρευνα EU Kids Online 2026, σε 28.465 παιδιά ηλικίας 10-16 ετών από 19 ευρωπαϊκές χώρες, μόνο το 48% δηλώνει ότι αισθάνεται ασφαλές online. Στην έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του Φεβρουαρίου 2025, σε 2.500 μαθητές ηλικίας 10-18 ετών, ένας στους τέσσερις μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου δηλώνει υπερβολική χρήση. Πρόκειται για αυτοαναφορές, όχι για κλινική διάγνωση εθισμού.
Η τεκμηρίωση κινδύνων δεν ισοδυναμεί με απόδειξη ότι το συγκεκριμένο ηλικιακό όριο θα λύσει από μόνο του το πρόβλημα. Η αποτελεσματικότητά του πρέπει να αξιολογείται στην πράξη.
6. Έχει προηγηθεί επιστημονική επεξεργασία ή η νομοθέτηση είναι πρόωρη;
Δεν ξεκινάμε από μηδενική βάση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκρότησε το Special Panel on Child Online Safety, με περισσότερους από 60 ειδικούς από πεδία όπως η υγεία, η παιδοψυχολογία και παιδοψυχιατρική, η πληροφορική και οι κοινωνικές επιστήμες. Συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι νέων, γονέων και οργανώσεων για τα δικαιώματα του παιδιού, ενώ οι συμπρόεδροι συναντήθηκαν και με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων.
Η ευρωπαϊκή πρόταση συνοδεύεται από αναλυτικό έγγραφο εργασίας για τις επιπτώσεις της και αξιοποιεί προηγούμενες εκτιμήσεις επιπτώσεων, επιστημονικές μελέτες και στοιχεία από την εφαρμογή της DSA. Η ελληνική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης αξιοποιεί, μεταξύ άλλων, δεδομένα του ΠΟΥ, του ΟΟΣΑ, της έρευνας HBSC, του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου και της εθνικής στρατηγικής προστασίας ανηλίκων.
Η επιστημονική αβεβαιότητα για επιμέρους επιπτώσεις επιβάλλει αναλογικά μέτρα, παρακολούθηση και επανεξέταση με βάση νεότερα δεδομένα. Δεν δικαιολογεί ούτε αδράνεια ούτε βεβαιότητες για αποτελέσματα που δεν έχουν ακόμη μετρηθεί.
7. Ποιες πλατφόρμες αφορά;
Το κριτήριο είναι η παροχή υπηρεσίας κοινωνικής δικτύωσης, όχι μόνο η εμπορική ονομασία. Ενδεικτικά παραδείγματα τέτοιων υπηρεσιών είναι το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn. Το σχέδιο δεν περιέχει κλειστό ονομαστικό κατάλογο. Για υπηρεσίες με μικτές λειτουργίες, ο ακριβής υπαγόμενος και ο τρόπος εφαρμογής χρειάζονται αποσαφήνιση από τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές όταν οριστικοποιηθεί το κανονιστικό πλαίσιο.
8. Μπορεί ο γονέας να επιτρέψει πρόσβαση πριν από τα 15 στην ελληνική ρύθμιση;
Το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει εξαίρεση του ηλικιακού ορίου με γονική συναίνεση ούτε ειδικό περιορισμένο λογαριασμό για τις ηλικίες 13 έως 15.
9. Τι γίνεται αν το παιδί ήδη έχει λογαριασμό;
Η ηλικιακή απαγόρευση δεν προβλέπει εξαίρεση επειδή ο λογαριασμός δημιουργήθηκε πριν από την έναρξη εφαρμογής. Η πρόσβαση θα πρέπει να συμμορφώνεται με το νέο όριο.
10. Πώς θα ελέγχεται η ηλικία;
Για την εφαρμογή του ορίου χρειάζονται κατάλληλες, αξιόπιστες και αναλογικές λύσεις επαλήθευσης ηλικίας, με ελαχιστοποίηση των δεδομένων και σεβασμό στην ιδιωτική ζωή. Η απλή δήλωση μιας ημερομηνίας γέννησης δεν αρκεί ως αξιόπιστος έλεγχος. Η επιλογή και η λειτουργία των μηχανισμών πρέπει να συμμορφώνονται με το ενωσιακό πλαίσιο. Η Ελλάδα διαθέτει ήδη λειτουργική εφαρμογή ταυτοποίησης της ηλικίας που καλύπτει όλες τις προδιαγραφές που έχει θέσει η ΕΕ.
11. Η επαλήθευση ηλικίας σημαίνει υποχρεωτική ταυτοποίηση όλων ή υποχρεωτικό Kids Wallet;
Όχι. Το ελληνικό σχέδιο δεν θεσπίζει γενικευμένη ταυτοποίηση όλων των χρηστών ούτε επιβάλλει συγκεκριμένη εφαρμογή. Το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται στο συνοδευτικό πλαίσιο ως ενδεδειγμένα παραδείγματα, ενώ μπορούν να αξιοποιούνται και ισοδύναμες λύσεις συμβατές με το ενωσιακό δίκαιο και τις ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές.
Η επαλήθευση ηλικίας διαφέρει από την αποκάλυψη ταυτότητας στην πλατφόρμα. Η αναγκαία πληροφορία είναι εάν ο χρήστης πληροί το σχετικό ηλικιακό όριο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα χρειάζεται έλεγχος ταυτότητας για ενήλικους χρήστες. Σημαίνει ότι ο έλεγχος δεν πρέπει να μετατρέπεται σε γενικευμένη ταυτοποίηση ή παρακολούθηση.
12. Θα πρέπει να δώσω την ταυτότητά μου στην πλατφόρμα και τι σημαίνει απόδειξη μηδενικής γνώσης;
Δεν θεσπίζεται γενική υποχρέωση αποστολής εγγράφου ταυτότητας στην πλατφόρμα. Ένα διακριτικό ηλικίας μπορεί να επιβεβαιώνει ότι καλύπτεται το όριο χωρίς να μεταφέρει όνομα, ακριβή ημερομηνία γέννησης ή αριθμό ταυτότητας.
Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει διασφάλιση ηλικίας με τεχνολογία απόδειξης μηδενικής γνώσης, γνωστή ως zero-knowledge proof. Με απλά λόγια, αποδεικνύεται η ηλικιακή προϋπόθεση χωρίς να αποκαλύπτεται η ταυτότητα.
Η διαδικασία δεν πρέπει να επιτρέπει ταυτοποίηση, εντοπισμό, παρακολούθηση ή κατάρτιση προφίλ. Πρόκειται για συγκεκριμένη πρόβλεψη της ευρωπαϊκής πρότασης.
13. Υπάρχει κίνδυνος αποκλεισμού οικογενειών ή μεταφοράς μεγαλύτερου βάρους στους γονείς;
Αυτός ο κίνδυνος πρέπει να αντιμετωπίζεται από τον σχεδιασμό. Η δυνατότητα διαφορετικών λύσεων επαλήθευσης επιτρέπει να αποφεύγεται η εξάρτηση από μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή συσκευή. Χρειάζονται, όμως, στην πράξη προσβάσιμες επιλογές και σαφείς οδηγίες για οικογένειες με περιορισμένη ψηφιακή πρόσβαση ή δεξιότητες.
Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει προσβάσιμα μέσα απόδειξης γονικής μέριμνας και εναλλακτικές διαδικασίες όταν δεν είναι διαθέσιμα τα συνήθη έγγραφα. Διευκρινίζει, επίσης, ότι τα γονικά εργαλεία συμπληρώνουν την ευθύνη των παρόχων και ότι η συμμόρφωση δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από τη διαθεσιμότητα ή την ψηφιακή εξοικείωση του γονέα.
Το Kids Wallet και το parco.gov.gr μπορούν να υποστηρίζουν τις οικογένειες με εργαλεία και πρακτική καθοδήγηση. Η ευθύνη προστασίας, όμως, δεν μπορεί να μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στους γονείς.
14. Η επαλήθευση ηλικίας δημιουργεί νέους κινδύνους κυβερνοασφάλειας και προσωπικών δεδομένων;
Μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους εάν σχεδιαστεί ή εφαρμοστεί ανεπαρκώς. Γι' αυτό απαιτούνται υψηλή ασφάλεια, ελαχιστοποίηση δεδομένων, περιορισμός σκοπού και προστασία της ιδιωτικότητας ήδη από τον σχεδιασμό. Η προστασία των παιδιών δεν δικαιολογεί περιττή συλλογή εγγράφων ταυτότητας ή χρήση των στοιχείων ηλικίας για διαφήμιση και κατάρτιση προφίλ.
Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει για τους σχετικούς ελέγχους ηλικιακής πρόσβασης πιστοποιημένες ευρωπαϊκές λύσεις από ανεξάρτητους τρίτους, με υψηλή ακρίβεια, αξιοπιστία, ασφάλεια και μη παρεμβατικότητα. Η απόδειξη μηδενικής γνώσης περιορίζει την πληροφορία που αποκαλύπτεται στην πλατφόρμα.
Ούτε η πιστοποίηση ούτε μία τεχνολογία εξαλείφουν κάθε κίνδυνο. Απαιτούνται ασφαλής υλοποίηση, έλεγχοι και αντιμετώπιση περιστατικών, με σεβασμό στον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία των Δεδομένων (ΓΚΠΔ). Στόχος είναι η αξιόπιστη ένδειξη ηλικίας με τη μικρότερη δυνατή επεξεργασία δεδομένων.
15. Αν τα παιδιά μπορούν να παρακάμψουν τον έλεγχο με VPN ή να μετακινηθούν αλλού, έχει νόημα το μέτρο;
Κανένα τεχνικό σύστημα δεν είναι πλήρως απρόσβλητο από παράκαμψη. Η χρήση ψευδούς ηλικίας, ξένου λογαριασμού ή VPN δεν αναιρεί τον κανόνα, αλλά δημιουργεί δυσκολίες που πρέπει να αντιμετωπίζονται. Η επαλήθευση πριν από τη δημιουργία λογαριασμού μπορεί να ενισχύσει την τήρηση του ορίου, χωρίς να εγγυάται απόλυτη αποτελεσματικότητα.
Η πρόταση EU KIDS Act απαγορεύει πρακτικές των παρόχων που υπονομεύουν ή παρακάμπτουν τις υποχρεώσεις τους. Γι' αυτό χρειάζονται κοινές ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές, συνεργασία με τις πλατφόρμες και αποτελεσματική επιβολή. Πρέπει επίσης να παρακολουθείται αν τα παιδιά μετακινούνται σε υπηρεσίες με μικρότερες εγγυήσεις προστασίας.
16. Προβλέπονται πρόστιμα σε παιδιά ή γονείς;
Οι συγκεκριμένες ελληνικές διατάξεις δεν θεσπίζουν νέο πρόστιμο ή ποινή για παιδιά και γονείς. Η εποπτεία και η επιβολή αφορούν τους παρόχους μέσα από το υφιστάμενο πλαίσιο της DSA και του ν. 5099/2024. Ο γονικός ρόλος παραμένει σημαντικός, αλλά δεν υποκαθιστά την ευθύνη της πλατφόρμας.
17. Ποιος ελέγχει τις πλατφόρμες και πού υποβάλλεται καταγγελία;
Το ελληνικό σχέδιο εντάσσεται στον ν. 5099/2024, τον εφαρμοστικό νόμο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, γνωστής ως DSA. Για παρόχους εγκατεστημένους στην Ελλάδα, το ΕΣΡ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εποπτεύουν την εφαρμογή του ηλικιακού ορίου, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.
Η ΕΕΤΤ είναι ο Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών. Για πάροχο εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος, η καταγγελία μπορεί να υποβληθεί στην Ελλάδα και να διαβιβαστεί από την ΕΕΤΤ στον αρμόδιο Συντονιστή του κράτους εγκατάστασης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τις αρμοδιότητες που προβλέπει η DSA για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, με κατανομή ευθύνης ανάλογα με την υποχρέωση και τη διαδικασία που έχει κινηθεί.
Καταγγελία για παράβαση της DSA μπορεί να υποβληθεί μέσω της σχετικής φόρμας της ΕΕΤΤ. Είναι χρήσιμο να περιλαμβάνει την υπηρεσία, το περιστατικό, ημερομηνίες και αποδεικτικά στοιχεία. Δεν δημιουργείται νέος εποπτικός φορέας ή νέο αυτοτελές σύστημα προστίμων.
18. Πρέπει οι γονείς να κάνουν κάποια ενέργεια από τώρα;
Δεν προβλέπεται γενική υποχρέωση εγγραφής όλων των οικογενειών σε συγκεκριμένη εφαρμογή. Μπορούν ήδη να ελέγξουν τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας και γονικού ελέγχου, να συζητήσουν με το παιδί το νέο όριο και να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις και τις ενημερώσεις των πλατφορμών. Για ενημέρωση σχετικά με τον γονικό έλεγχο μπορούν να αξιοποιούν το parco.gov.gr.
19. Τι αλλάζει για παιδιά από 15 έως 17 ετών;
Δεν εμπίπτουν στην ελληνική ηλικιακή απαγόρευση, εφόσον καλύπτουν το όριο με τον ειδικό τρόπο υπολογισμού της διάταξης. Παραμένουν όμως ανήλικοι και δικαιούνται τις προστασίες του ευρωπαϊκού πλαισίου. Η συμπλήρωση του ορίου δεν σημαίνει απεριόριστη χρήση ούτε απαλλαγή των παρόχων από τις υποχρεώσεις προστασίας τους.
20. Το όριο των 15 περιορίζει δυσανάλογα την ενημέρωση και την έκφραση των παιδιών;
Η πρόσβαση στην πληροφορία, η έκφραση και η κοινωνική συμμετοχή των παιδιών είναι δικαιώματα που πρέπει να συνεκτιμώνται. Τα ψηφιακά περιβάλλοντα προσφέρουν επίσης μάθηση, δημιουργικότητα και υποστήριξη. Η ρύθμιση αφορά συγκεκριμένες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης πριν από τα 15, χωρίς να θεσπίζει γενική απαγόρευση του διαδικτύου ή της τεχνολογίας.
Επιδιώκει να περιορίσει την πρώιμη έκθεση σε κινδύνους που συνδέονται με προβληματική χρήση, διαταραχή ύπνου, επιβλαβές περιεχόμενο και ανεπιθύμητες επαφές. Η ευρωπαϊκή πρόταση αντιμετωπίζει και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά σχεδιασμού, όπως την ατέρμονη κύλιση και τα συστήματα συστάσεων που επιδιώκουν παρατεταμένη εμπλοκή.
Η αναλογικότητα χρειάζεται να τεκμηριώνεται ως προς το πεδίο, την εφαρμογή και τις συνέπειες του μέτρου. Η προστασία πρέπει να συνδυάζεται με προσβάσιμες ασφαλείς δυνατότητες ενημέρωσης, επικοινωνίας και έκφρασης.
21. Γιατί δεν αρκούν ο ψηφιακός γραμματισμός και τα γονικά εργαλεία;
Η εκπαίδευση και η ρύθμιση λειτουργούν συμπληρωματικά. Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν να αξιολογούν περιεχόμενο, να αναγνωρίζουν κινδύνους και να ζητούν βοήθεια. Οι γονείς χρειάζονται ενημέρωση και εύχρηστα εργαλεία. Αυτά, όμως, δεν μπορούν να αντισταθμίσουν μόνα τους τους σχεδιασμούς που ενισχύουν την προβληματική χρήση.
Η ελληνική παρέμβαση εντάσσεται στην ευρύτερη εθνική στρατηγική προστασίας ανηλίκων, με ψηφιακή παιδεία και υποστήριξη οικογενειών. Η ευρωπαϊκή πρόταση συνδυάζει ηλικιακούς κανόνες με ασφαλή σχεδιασμό, διασφάλιση ηλικίας, γονικά εργαλεία και επιβολή. Οι πάροχοι οφείλουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις υπηρεσίες που σχεδιάζουν και διαθέτουν. Τα γονικά εργαλεία λειτουργούν συμπληρωματικά.
22. Η ελληνική ρύθμιση είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό δίκαιο;
Η ελληνική πρωτοβουλία αξιοποιεί τον ν. 5099/2024 και τις αρμόδιες αρχές και διαδικασίες συνεργασίας της DSA. Δεν δημιουργεί παράλληλο αυτοτελές εθνικό σύστημα εποπτείας. Σύμφωνα με την ενημέρωση για τη νομοθετική πρωτοβουλία, το σχέδιο κοινοποιήθηκε και συζητήθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της προβλεπόμενης διαδικασίας.
Η ευρωπαϊκή πρόταση κινείται προς ηλικιακά όρια, ουσιαστική επαλήθευση και αυξημένη ευθύνη παρόχων. Αυτό δείχνει κοινή κατεύθυνση πολιτικής, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του οριστική κρίση νομιμότητας κάθε εθνικής διάταξης. Η συμβατότητα κρίνεται βάσει του ισχύοντος ενωσιακού δικαίου, ενώ η τελική σχέση των δύο πλαισίων θα εξαρτηθεί και από το περιεχόμενο του ευρωπαϊκού Κανονισμού που θα εγκριθεί.
23. Πώς διαφέρει το EU KIDS Act από την ελληνική ρύθμιση;
Η ελληνική ρύθμιση επικεντρώνεται στην πρόσβαση σε κοινωνικά δίκτυα. Η ευρωπαϊκή πρόταση, που είναι ακόμη υπό διαμόρφωση και έγκριση, περιλαμβάνει επιπλέον υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως ψηφιακούς συντρόφους ΤΝ και γενικούς συνομιλιακούς βοηθούς. Προβλέπει διαφορετικές υποχρεώσεις ανά υπηρεσία και ευρύτερους κανόνες ασφαλούς σχεδιασμού. Δεν επιβάλλει τον ίδιο ηλικιακό αποκλεισμό σε κάθε ψηφιακή υπηρεσία.
24. Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για παιδιά από 13 έως κάτω των 15;
Ο πάροχος μπορεί να προσφέρει ειδικό περιορισμένο λογαριασμό, τον οποίο δημιουργεί γονέας ή κηδεμόνας. Τα γονικά εργαλεία είναι υποχρεωτικά ενεργά, ο γονέας μπορεί να θέτει ημερήσιο όριο που δεν υπερβαίνει τη μία ώρα και να προεγκρίνει νέες επαφές ή να περιορίζει τον αριθμό τους. Ο πάροχος επαληθεύει την ηλικία και τη γονική ιδιότητα. Δεν πρόκειται για πλήρη αυτόνομο λογαριασμό. Η νομοθεσία αυτή ακόμη δεν έχει ψηφιστεί.
25. Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για παιδιά κάτω των 13;
Δεν επιτρέπει λογαριασμό κοινωνικού δικτύου στο όνομα του παιδιού. Προβλέπει στενή εξαίρεση για περιορισμένη πρόσβαση μέσω λογαριασμού γονέα σε ειδικά σχεδιασμένες υπηρεσίες βίντεο, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και γονικό έλεγχο. Δεν πρόκειται για γενική άδεια χρήσης του κανονικού λογαριασμού ενός ενηλίκου.
26. Ποιος φέρει την ευθύνη και ποιες κυρώσεις προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία;
Πρωτίστως ο πάροχος. Οι πολύ μεγάλες πλατφόρμες υποβάλλουν σχέδιο συμμόρφωσης και αναθέτουν ανεξάρτητο έλεγχο με δική τους δαπάνη. Η επιβολή αξιοποιεί τη DSA και, για τα σχετικά συστήματα ΤΝ, τον AI Act. Προβλέπονται κυρώσεις που, κατά το εφαρμοστέο καθεστώς, μπορούν να φθάσουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών. Δεν πρόκειται για πρόστιμο που επιβάλλεται αυτομάτως για κάθε περιστατικό.
27. Είναι ήδη νόμος το EU KIDS Act και ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2027;
Όχι. Είναι πρόταση ευρωπαϊκού Κανονισμού που απαιτεί έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Οι τελικές διατάξεις, οι ημερομηνίες εφαρμογής και η σχέση με τις εθνικές ρυθμίσεις θα προκύψουν από τη νομοθετική διαδικασία. Η 1η Ιανουαρίου 2027 αφορά την προβλεπόμενη έναρξη της ελληνικής ρύθμισης.
28. Πώς θα κριθεί αν το μέτρο πετυχαίνει;
Η επιτυχία δεν μετριέται μόνο στον αριθμό λογαριασμών που αποκλείονται αλλά στην κατανόηση από τους γονείς, τα παιδιά και τις εταιρίες τεχνολογίας ότι η προστασία των ανηλίκων από επιβλαβές περιεχόμενο αποτελεί πλέον εθνική προτεραιότητα που επιβάλλει τη λήψη ειδικών μέτρων. Χρειάζεται να εξετάζονται η πραγματική τήρηση του ορίου, η προβληματική χρήση, ο ύπνος και η ευημερία των παιδιών, οι αδικαιολόγητοι αποκλεισμοί, τα σφάλματα επαλήθευσης και η μετακίνηση σε λιγότερο ασφαλείς υπηρεσίες.
Η εθνική εφαρμογή θα βρίσκεται υπό συστηματική αξιολόγηση από την κυβέρνηση, με επιστημονική συνδρομή και συμμετοχή γονέων, εκπαιδευτικών και παιδιών. Τα αποτελέσματα και τα νεότερα δεδομένα θα καθοδηγούν διορθώσεις και προσαρμογές.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκίνησε το βίντεο λέγοντας 6 - 7 και κάνοντας τη χαρακτηριστική κίνηση με τα χέρια που έχει γίνει εμμονή τα τελευταία χρόνια για πολλά παιδιά - Επιστολή στην Φον ντερ Λάιεν
Με ένα βίντεο στο TikTok ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε τη ρύθμιση για μπλόκο ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα social media.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκίνησε το βίντεο για το μπλόκο στα social media λέγοντας Six Seven (6 – 7) και κάνοντας τη χαρακτηριστική κίνηση με τα χέρια που έχει γίνει εμμονή για πολλά παιδιά.
Στο βίντεο ο πρωθυπουργός ακούγεται να λέει: «Τώρα που έχω την προσοχή σας παιδιά γεια σας. Αυτό το βίντεο δεν θα γίνει ούτε top ούτε viral. Yπάρχει όμως σοβαρός λόγος».
Ο ίδιος αναφέρει στο μήνυμά του: «Θέλω να σας μιλήσω ειλικρινά τα τελευταία χρόνια μιλάω με πολλούς γονείς και όλοι μου λένε περίπου το ίδιο πράγμα: ότι το παιδί τους δεν κοιμάται καλά, αγχώνεται εύκολα, είναι συνεχώς στο κινητό.
Μιλάω όμως με πολλές και με πολλούς από εσάς. Πολλά παιδιά μου λένε ότι κουράζονται από τη σύγκριση, από τα σχόλια, από την πίεση να είναι συνέχεια εκεί. Η επιστήμη είναι σαφής: Όταν ένα παιδί περνά ώρες μπροστά από την οθόνη το μυαλό δεν ξεκουράζεται.
Γι’ αυτό και αποφασίσαμε και προχωρήσαμε σε κάτι δύσκολο αλλά απαραίτητο: Να απαγορεύσουμε την πρόσβαση στα social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Η ρύθμιση θα έρθει το καλοκαίρι του 2026 και θα τεθεί σε εφαρμογή από 1.1.2027».
Στη συνέχεια τονίζει πως: «Η Ελλάδα θα ανήκει στις πρώτες χώρες που θα πάρει μια τέτοια πρωτοβουλία, είμαι σίγουρος όμως ότι δεν θα είναι και η τελευταία. Στόχος μας είναι να πιέσουμε και την Ευρωπαϊκή Ένωση προς αυτή την κατεύθυνση».
«Τώρα είμαι σίγουρος πως πολλοί μικρότεροι θα θυμώσετε μαζί μου. Αν ήμουν στην ηλικία σας ίσως το ίδιο να ένιωθα κι εγώ. Άλλα ο ρόλος μας κι ο δικός μου δεν είναι να είμαστε πάντα ευχάριστοι.
Αλλά ακόμη κι αν σήμερα διαφωνείτε, θέλω απλά να το σκεφτείτε και να το συζητήσετε με τις φίλες σας και τους φίλους σας. Αν κάτι μας κάνει να αισθανόμαστε πιο αγχωμένοι, χειρότερα, λιγότερο καλοί από αυτό που πραγματικά είμαστε, τότε ίσως αξίζει να μπει ένα φρένο» σημείωσε.
Στη συνέχεια ανέφερε πως: «Στόχος μας δεν είναι να σας απομακρύνουμε από την τεχνολογία, η οποία μπορεί να είναι πηγή έμπνευσης, πηγή γνώσης, πηγή δημιουργίας.
Ο εθιστικός, όμως, σχεδιασμός ορισμένων εφαρμογών, το μοντέλο κέρδους που βασίζεται στη δική σας προσοχή, στο πόσο καιρό εσείς περνάτε μπροστά στην οθόνη του κινητού, και στερεί και τη δική σας αθωότητα και ελευθερία, κάπου πρέπει να σταματήσει.
Και θέλω να πω κάτι στους γονείς: κανένας νόμος δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη δική σας παρουσία. Η πολιτική αυτή είναι απλά ένα εργαλείο για να σας βοηθήσει.
Ειλικρινά πιστεύω ότι σε λίγα χρόνια θα το δούμε όλοι ως κάτι θετικό και αυτονόητο».
Επιστολή στην Φον ντερ Λάιεν
Σημειώνεται πως παράλληλα ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε επιστολή στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, με την οποία ζητά ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο έως το τέλος του 2026, το οποίο θα συμπληρώνει και θα ενισχύει τις αναγκαίες εθνικές πρωτοβουλίες για την προστασία των ανηλίκων από τον ψηφιακό εθισμό.
Στα μέσα Οκτωβρίου η κυβέρνηση θα εφαρμόσει ένα σχέδιο όπου θα κάνει την Ελλάδα τη πρώτη χώρα που θα ορίσει μπλοκάρισμα πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για παιδιά έως 15 ετών.
Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε ότι Γαλλία, Ισπανία, Ελλάδα, Δανία και Ιταλία θα δοκιμάσουν το σχέδιο της Κομισιόν για εφαρμογή ηλικιακής επιβεβαίωσης (age verification) μέσω εθνικών εφαρμογών (apps). Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, επιβεβαιώνοντας τη συμμετοχή της χώρας μας, προανήγγειλε ότι η κυβέρνηση «σκέφτεται την απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από την ηλικία των 16 ετών και κάτω, όπως γίνεται και στην Αυστραλία».
Οι κίνδυνοι του «doomscrolling»
Ο όρος doomscrolling περιγράφει τη συνεχή κατανάλωση αρνητικών ειδήσεων και περιεχομένου στα κοινωνικά δίκτυα, με αποτέλεσμα ένα φαύλο κύκλο ψυχολογικής επιβάρυνσης. Ειδικά για παιδιά και εφήβους, που δεν διαθέτουν ακόμη ανεπτυγμένους μηχανισμούς αυτορρύθμισης, το φαινόμενο συνδέεται με σοβαρούς κινδύνους υγείας και συμπεριφοράς.
Η φον ντερ Λάιεν ονόμασε ρητά πέντε χώρες:
Γαλλία: ήδη ισχύει νόμος για γονική συναίνεση κάτω των 15 ετών. Το νέο μοντέλο θα δοκιμαστεί στο France Identité.
Ισπανία: η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι θα αυξήσει το όριο για social στα 16, ενώ εξετάζει χρήση του DNI electrónico.
Ελλάδα: η δοκιμή θα γίνει μέσω του gov.gr Wallet, με επέκταση του ρόλου του πέρα από έγγραφα σε «ψηφιακό φίλτρο ηλικίας».
Δανία: διαθέτει το MitID ως κρατικό ψηφιακό ID, που ήδη χρησιμοποιείται για συναλλαγές και τράπεζες.
Ιταλία: συμμετέχει μέσω του SPID (Sistema Pubblico di Identità Digitale).
Το υπό επεξεργασία σχέδιο περιλαμβάνει επίσης:
Ηλικιακό όριο: Καθολική απαγόρευση πρόσβασης σε social media για έως 15 ετών.
Επέκταση φραγών: Αυτόματος περιορισμός πρόσβασης και σε ιστοσελίδες στοιχηματισμού/τζόγου και σε περιεχόμενο που προάγει βλαπτικές ουσίες.
Μηχανισμοί ηλικιακής επαλήθευσης: Προβλέπεται age assurance (επαλήθευση/εκτίμηση ηλικίας) σε επίπεδο πλατφόρμας ή/και παρόχου πρόσβασης: π.χ. ψηφιακή ταυτότητα/λογαριασμοί γονέων, τεχνικές εκτίμησης ηλικίας (χωρίς μόνιμη αποθήκευση προσώπου), συνδυαστικά σήματα (δεδομένα συσκευής, πληρωμών, σχολικών λογαριασμών).
Ειδική μέριμνα για σχολεία: «Σχολικά προφίλ» συσκευών/δικτύων με προρυθμισμένα φίλτρα και δυνατότητα κεντρικής απενεργοποίησης social media στις σχολικές ώρες.
Κυρώσεις: Διοικητικά πρόστιμα σε πλατφόρμες/παρόχους που δεν συμμορφώνονται· ξεχωριστές κυρώσεις για ιστότοπους τζόγου/ουσιών.
Δικλίδες προστασίας: Υποχρέωση ελαχιστοποίησης δεδομένων, ανεξάρτητος έλεγχος λύσεων age assurance και διαφάνεια προς γονείς/εκπαιδευτικούς.
Πώς θα μπορούσε να δουλέψει στην πράξη ο «κόφτης»
Στο επίπεδο πλατφόρμας (Instagram, TikTok κ.λπ.): Υποχρεωτικές ηλικιακές δικλείδες πριν από τη δημιουργία/συνέχιση λογαριασμού. Οι πλατφόρμες οφείλουν να αποτρέπουν ενεργά τη χρήση από κάτω των 16 και να τεκμηριώνουν τις μεθόδους επαλήθευσης. Αυτό συνάδει με διεθνείς κατευθύνσεις π.χ. Ην. Βασίλειο (Online Safety Act & οδηγίες Ofcom για «υψηλής αποτελεσματικότητας» age assurance).
Στο δίκτυο (ISP / κινητή): Φιλτράρισμα κατηγοριών (social, τζόγος, ουσίες) σε προπληρωμένες/παιδικές SIM και οικιακά πακέτα με επιλογή «Προστασία ανηλίκων», με δυνατότητα εξαίρεσης για 16+.
Σε συσκευή/σχολείο: Mobile device management σε σχολικές συσκευές, «σχολικό προφίλ» με αποκλεισμό social και blacklist για τζόγο/ουσίες κατά τις ώρες διδασκαλίας.
Έλεγχος & διαφάνεια: Ετήσιες εκθέσεις συμμόρφωσης από πλατφόρμες, ανεξάρτητες δοκιμές (penetration tests) των age-checks και γραμμή καταγγελιών για παραβιάσεις.
Πρωτοπόρος η Αυστραλία
Η Αυστραλία πρωτοστατεί σε αυτό το επίπεδο καθώς Θεσπίζει ελάχιστη ηλικία 16 για χρήση social media μέσω τροποποίησης του Online Safety Act.
Η eSafety Commissioner εκδίδει ρυθμιστική καθοδήγηση για το πώς οι πλατφόρμες θα συμμορφωθούν (Part 4A), ενώ η κυβέρνηση μιλά πλέον επίσημα για νέους περιορισμούς και «οικοσύστημα» μέτρων (Basic Online Safety Expectations, υποχρεώσεις διαφάνειας).
Η Αυστραλία συνδυάζει κατώτατη ηλικία 16 με ισχυρή εποπτεία (BOSE, transparency, notices, μεγάλα πρόστιμα) και τεχνολογικό πείραμα (Age Assurance Trial). Το πακέτο αυτό λειτουργεί ως μοντέλο για άλλες χώρες και ήδη προκαλεί διεθνείς συζητήσεις/ακολουθίες μέτρων.
Τι ψηφίστηκε & πότε εφαρμόζεται
Νόμος: Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Act 2024 — τροποποιεί τον Online Safety Act 2021 και εισάγει νέο Part 4A.
infrastructure.gov.au
Υποχρέωση: Από 10 Δεκεμβρίου 2025, οι «age-restricted social media platforms» οφείλουν να λαμβάνουν «reasonable steps» για να μην έχουν λογαριασμούς κάτω των 16 ετών (νέοι & ήδη υπάρχοντες).
Κανονιστική εξειδίκευση: Ο Υπουργός εξέδωσε τους Online Safety (Age-Restricted Social Media Platforms) Rules 2025 που ορίζουν κλάσεις υπηρεσιών που εξαιρούνται από τον ορισμό «social media» (λ.χ. υπηρεσίες πρωτίστως για μηνύματα, κλήσεις, gaming, επαγγελματική δικτύωση, εκπαίδευση/υγεία).
legislation.gov.au
Τι σημαίνει «reasonable steps» στην πράξη
Η eSafety (ο ρυθμιστής) δημοσίευσε Regulatory Guidance (Σεπ. 2025) που περιγράφει πώς κρίνει αν τα βήματα είναι «εύλογα». Τα βασικά σημεία:
Layered age assurance σε όλη τη διαδρομή του χρήστη (sign-up, επανέλεγχοι, triggers κατάχρησης). Δεν αρκεί μόνο η αυτοδήλωση ηλικίας.
Αποδεκτές μέθοδοι age assurance:
verification (έλεγχος με έγγραφα/αρχεία), estimation (εκτίμηση από βιολογικά/συμπεριφορικά χαρακτηριστικά), inference (έμμεσες ενδείξεις). Προκρίνεται η διαδοχική επικύρωση (successive validation) ως σχεδιαστική αρχή.
Προστασία ιδιωτικότητας: Αν μια πλατφόρμα επιλέξει διαδρομή που ζητά κρατικό έγγραφο ταυτοποίησης ή υπηρεσία Digital ID, πρέπει υποχρεωτικά να προσφέρει ισοδύναμη εναλλακτική (χωρίς υποβολή ταυτότητας). Δεν επιτρέπεται η μοναδική απαίτηση για government ID.
Τι δεν θεωρείται «reasonable»: αποκλειστική χρήση αυτοδήλωσης, καθυστερημένη ανίχνευση που αφήνει τον ανήλικο να διατηρεί λογαριασμό «για καιρό», ή μέτρα που οδηγούν σε μαζικούς λανθασμένους αποκλεισμούς.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι ηλικιακά όρια χωρίς ισχυρή εφαρμογή δεν αρκούν. Τα νέα μοντέλα (Ην. Βασίλειο, Αυστραλία, Ισπανία, Γαλλία) μετακινούν το βάρος στις πλατφόρμες και απαιτούν μετρήσιμη αποτελεσματικότητα των age-checks — με σεβασμό στην ιδιωτικότητα και διαφάνεια. Η Ελλάδα, αν υιοθετήσει καθολικό «κόφτη» έως 15, θα δοκιμάσει ένα πρωτότυπο υβριδικό σχήμα που συνδυάζει νομοθεσία, τεχνικές λύσεις και παιδαγωγική πρόληψη.
Στενεύει ο φορολογικός κλοιός για influencers αλλά και Ελληνίδες που έχουν λογαριασμό στη συνδρομητική πλατφόρμα OnlyFans, καθώς η ΑΑΔΕ εντατικοποιεί τους ελέγχους αξιοποιώντας προηγμένους αλγορίθμους και τεχνητή νοημοσύνη. Στόχος είναι να βάλει μπλόκο σε ενδεχόμενη απόκρυψη εσόδων από διαφημίσεις και πωλήσεις προϊόντων που προβάλλονται στα social media.
Στην πρώτη γραμμή των ελέγχων βρίσκονται όσοι και όσες εμφανίζονται να έχουν έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κυρίως στο Instagram και στο ΤikΤok και λιγότερο στο Facebook, οι οποίοι θα περάσουν από το «σκάνερ» της ειδικής υπηρεσίας που έχει συσταθεί από την ΑΑΔΕ προκειμένου να διαπιστωθεί εάν έχουν κάνει έναρξη επαγγέλματος και εάν εμπορεύονται προϊόντα χωρίς να δηλώνουν τις συγκεκριμένες συναλλαγές στην εφορία, με αποτέλεσμα να μην καταβάλλουν ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος.
Στο στόχαστρο των φοροελεγκτών ήδη έχουν τεθεί συγκεκριμένες αναρτήσεις που κάνουν οι influencers προωθώντας μέσω των λογαριασμών τους ή των καναλιών τους στο διαδίκτυο διάφορα προϊόντα και υπηρεσίες, προκειμένου να εξετάσουν εάν οι πληρωμές τις οποίες έχουν λάβει για τη δραστηριότητά τους είναι σε γνώση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων.
Σύμφωνα με στελέχη της φορολογικής διοίκησης, οι έλεγχοι πραγματοποιούνται βάσει προτεραιοπημένης λίστας έπειτα από ανάλυση στοιχείων που λαμβάνονται από τον ειδικό αλγόριθμο της ΑΑΔΕ, ο οποίος μέσω διασταυρώσεων οδηγεί στον εντοπισμό των αποκλίσεων μεταξύ των ποσών που δηλώνονται στην εφορία.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στις διαφημίσεις που κάνουν μέσω των social media οι επαγγελματίες influencers, που συνήθως είναι επώνυμα πρόσωπα με επιρροή προς το καταναλωτικό κοινό. Η «ταρίφα» για κάθε φωτογραφία με την οποία παρουσιάζουν ένα προϊόν διαμορφώνεται ανάλογα με τον αριθμό των followers που έχει ο κάτοχος του λογαριασμού, του αριθμού των «likes» και των «views» που λαμβάνει.
Αυτοί που έχουν μεγάλο αριθμό ακολούθων λαμβάνουν πολύ μεγάλα ποσά για κάθε ανάρτηση που μπορεί να φτάνουν και τα 10.000 ευρώ. Κάποιοι διαθέτουν εταιρείες και δηλώνουν κανονικά τα ποσά που λαμβάνουν στην εφορία. Ωστόσο, ένας μεγάλος αριθμός «ξεχνά» να δηλώσει αυτά που λαμβάνει, με αποτέλεσμα να βρίσκεται αντιμέτωπος με υψηλούς φόρους και πρόστιμα.
Στόχος των ελεγκτικών Αρχών είναι να διαπιστωθεί εάν μέσα από αυτό το μάρκετινγκ υπάρχουν χρηματοοικονομικές συναλλαγές ή άλλες παροχές σε είδος που δεν φορολογούνται και συμβαίνουν κάτω από το τραπέζι. Παράλληλα, η ΑΑΔΕ θα ξεσκονίσει τις φορολογικές δηλώσεις για να διαπιστώσει ποιοι δηλώνουν εισοδήματα από διαφημίσεις και από ποιες πηγές, ώστε να μπορέσει να γίνει διασταύρωση στη συνέχεια με τις αντίστοιχες δηλώσεις που υποβάλλουν οι εταιρείες.
Το φαινόμενο έχει λάβει σαρωτικές διαστάσεις στη χώρα μας καθώς δεκάδες άτομα έχουν αναπτύξει έντονη δραστηριότητα στα κοινωνικά δίκτυα προβάλλοντας προϊόντα και υπηρεσίες, με τις ελεγκτικές υπηρεσίες να τσεκάρουν εάν δηλώνουν τα εισοδήματα που αποκομίζουν από τις διαφημιστικές υπηρεσίες που παρέχουν ή τις πωλήσεις προϊόντων. Στο στόχαστρο είναι οι πιστώσεις, οι αναλήψεις και οι πληρωμές τους μέσω των τραπεζικών λογαριασμών τους και αν συμβαδίζουν με τις φορολογικές δηλώσεις που υποβάλλουν.
Η δραστηριότητα των influencers προσδιορίζεται από την εφορία με βάση τον αριθμό των ακολούθων και τον αριθμό του κοινού που βλέπει τις αναρτήσεις τους. «Η δραστηριότητα είναι νόμιμη όταν τα εισοδήματα δηλώνονται και φορολογούνται όπως και των υπόλοιπων επαγγελματιών», ξεκαθαρίζουν τα στελέχη της φορολογικής διοίκησης.
Η ΑΑΔΕ έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή ένα πρωτοποριακό λογισμικό που σαρώνει τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης εντοπίζοντας πιθανά περιστατικά φοροδιαφυγής. Ειδικές ελεγκτικές ομάδες εξετάζουν πλέον τις τραπεζικές κινήσεις τους, τις πληρωμές με κάρτες, τα δάνεια που έχουν αποπληρώσει, καθώς και τις αγορές περιουσιακών στοιχείων, όπως ακίνητα και πολυτελή αυτοκίνητα. Υπογραμμίζεται ότι η ΑΑΔΕ, με βάση την τεχνική ελέγχου που χρησιμοποιεί για τους influencers, προσδιορίζει το κέρδος τους με βάση τους ακολούθους που έχουν στα social media και τα views κάθε ανάρτησης, καθώς και το κατά πόσο η ανάρτηση είναι διαφημιστική ή όχι.
Αυτό το διάστημα στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ βρίσκονται 20 πολύ γνωστοί influencers της χώρας μας, ορισμένοι από τους οποίους χρεώνουν ακόμη και 10.000 ευρώ μόνο για μία ανάρτηση.
Στο στόχαστρο και το OnlyFans
Οι φορολογικές Αρχές θα προχωρήσουν σε ελέγχους Ελληνίδων που διατηρούν λογαριασμό στο OnlyFans προκειμένου να διαπιστώσoυν εάν τηρούνται τα προβλεπόμενα από τη φορολογική νομοθεσία και δηλώνονται όλα τα χρηματικά ποσά που λαμβάνουν. Ωστόσο, για να γίνει κάτι τέτοιο, η έρευνα δεν θα είναι εύκολη με γρήγορα αποτελέσματα, καθώς στην πλατφόρμα δεν είναι υποχρεωτικό οι χρήστες να δηλώνουν τη χώρα από όπου προέρχονται και οι περισσότεροι χρησιμοποιούν ψευδώνυμα.
H πλατφόρμα, που είναι δημοφιλής για το αισθησιακό και πορνογραφικό περιεχόμενο, επιτρέπει στους δημιουργούς να μοιράζονται αποκλειστικό υλικό με τους συνδρομητές τους έναντι αμοιβής. Τα έσοδα που προέρχονται από την πλατφόρμα θεωρούνται προσωπικό εισόδημα και φορολογούνται με βάση τις ισχύουσες φορολογικές κλίμακες. Εκτός από τον φόρο εισοδήματος, υπάρχει και η υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών στον ΕΦΚΑ, ανάλογα με την κατηγορία ασφάλισης.
Βέβαια πολλοί επιλέγουν την ίδρυση εταιρείας σε άλλη χώρα προκειμένου να εξασφαλίσουν χαμηλότερη φορολόγηση. Η συνδρομητική πλατφόρμα ΟnlyFans έχει γίνει μια προσοδοφόρα υπηρεσία για τους δημιουργούς δημοσιεύσεων αποκλειστικού περιεχομένου και παρουσιάζει μεγάλη άνθηση μεταξύ όσων δραστηριοποιούνται στα θεάματα ενηλίκων. Τώρα τίθεται στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ, καθώς οι φοροελεγκτές εκτιμούν ότι και σε αυτή την περίπτωση ανθεί η φοροδιαφυγή.
Μαθητές, γονείς και δάσκαλοι του 5ου Δημοτικού Περαίας, στη Θεσσαλονίκη ένωσαν τις δυνάμεις τους και δημιούργησαν μια ταινία μικρού μήκους για την εξαπάτηση, τους κινδύνους και τη χειραγώγηση των Social Media.
Ο Κωνσταντίνος Κουτούλης από την Αλεξάνδρεια, δάσκαλος του σχολείου στη Γ’ Δημοτικού κάνει μάθημα ιστορίας παίζοντας θέατρο και έτσι γεννήθηκε η ιδέα της δημιουργίας αυτής της ταινίας.
Στο φιλμ παρακολουθούμε τις δίδυμες αδερφές Ξένια και Λυδία. Η μία θέλει να γίνει influencer, ενώ η άλλη έχει εντελώς διαφορετικές προσδοκίες. Η ταινία θα σταλεί, όπως λένε οι συντελεστές, στον ετήσιο διαγωνισμό του υπουργείου Παιδείας και ελπίζουν να ξεχωρίσει τόσο για το θέμα που επέλεξαν όσο και για τον τρόπο που περιγράφει μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά βιώματα αυτής της γενιάς.
Κατευθυντήριες γραμμές για την ασφάλεια, προστασία και ιδιωτικότητα των ανηλίκων στο διαδίκτυο και τα social media, θα παρουσιαστούν εντός του 2025, όπως αναφέρει η Κομισιόν στην απάντησή της σε ερώτηση του ευρωβουλευτή της ΝΔ, Δημήτρη Τσιόδρα.
Συγκεκριμένα, όπως σημειώνει η αρμόδια Εκτελεστική Αντιπρόεδρος Henna Virkkunen, η Κομισιόν λαμβάνει πολύ σοβαρά υπόψη τον αντίκτυπο της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του υπερβολικού χρόνου μπροστά στην οθόνη στην ψυχική υγεία των νέων και έχει ήδη αναλάβει δράση κινώντας επίσημες διαδικασίες έρευνας κατά μεγάλων πλατφορμών και μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως TikTok, Facebook και Instagram, λόγω υπονοιών ότι οι αλγόριθμοί τους ενδέχεται να υποκινούν «συμπεριφορικούς εθισμούς» των παιδιών.
Υπογραμμίζει δε ότι η Κομισιόν «παρακολουθεί συνεχώς τη συμμόρφωση όλων των πολύ μεγάλων πλατφορμών και μηχανών αναζήτησης με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και ενδεχομένως να κινήσει νέες έρευνες, εάν χρειαστεί».
Ο κ. Τσιόδρας στην ερώτησή του, είχε επισημάνει ότι «σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το 11% των εφήβων εμφάνισε σημάδια προβληματικής συμπεριφοράς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς δυσκολεύεται να ελέγξει τη χρήση τους. Επιστημονικές έρευνες έχουν επίσης συνδέσει την παρατεταμένη και υπερβολική χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης με διαταραχές ύπνου και, άρα, με συνέπειες για την πνευματική και σωματική εξέλιξη των παιδιών, αλλά και με φαινόμενα κατάθλιψης, bullying και αυξημένου άγχους. Ενδέχεται δε, ψηφιακές πλατφόρμες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης να αποσκοπούν στην ενίσχυση του εθισμού των παιδιών μέσω του σχεδιασμού, της λειτουργίας ή και της χρήσης τους».
Είχε ρωτήσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε τι ενέργειες θα προχωρούσε για την αντιμετώπιση φαινομένων εθισμού παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και την παροχή επίκαιρων προγραμμάτων ψηφιακού εγγραμματισμού (digital literacy).
«Η απάντηση αυτή δείχνει τη σημασία έγκαιρων παρεμβάσεων σε εθνικό επίπεδο, όπως αυτή της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία πρόσφατα παρουσίασε την Εθνική Στρατηγική Προστασίας των Ανηλίκων από τον Εθισμό στο Διαδίκτυο», αναφέρεται στην ανακοίνωση του κ. Τσιόδρα.
Το ειδικό Τμήμα έχει εντοπίσει επιχειρήσεις φαντάσματα, οι οποίες πωλούν διάφορα προϊόντα μέσω διαδικτύου, χωρίς να έχουν κάνει έναρξη εργασιών, χωρίς να δηλώνουν και να αποδίδουν ΦΠΑ, να δηλώνουν τζίρο και να πληρώνουν φόρο εισοδήματος.
Φύλλο και φτερό έχει ξεκινήσει να κάνει τα social media, Facebook, Instagram, ΤikTok ο φοροελεγκτικός μηχανισμός της ΑΑΔΕ για να εντοπίσει υποθέσεις εκτεταμένης e-φοροδιαφυγής. H επιχειρηματική δραστηριότητα των influencers προβεβλημένων και μη, αλλά και οι «μαύρες» πωλήσεις μέσω των social media βρίσκονται στο «στόχαστρο» της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, που σφίγγει τον ελεγκτικό κλοιό γύρω από όλους όσοι δραστηριοποιούνται μέσω του διαδικτύου, με στόχο την ανίχνευση ύποπτων συναλλαγών, παράνομου εμπορίου και πλουτισμού.
Η υπόθεση του μοντέλου-influencer που πιάστηκε να φοροδιαφεύγει και βρίσκεται αντιμέτωπο με πρόστιμο 270.000 ευρώ, είναι μία από τις πολλές που ερευνά η ειδική ομάδα που έχει συσταθεί στην ΑΑΔΕ, για να ερευνά περιπτώσεις φοροδιαφυγής μέσω του Facebook ή άλλων μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Πρόκειται για το «Τμήμα Προτεραιοποίησης Υποθέσεων Ελέγχου και Ανίχνευσης Τάσεων Παραβατικότητας, Μηχανογραφικής Υποστήριξης και Αναφορών», που λειτουργεί από τις 6 Φεβρουαρίου 2023, υπό τη Διεύθυνση Επιχειρησιακού Σχεδιασμού Ελέγχων και δημιουργήθηκε όταν απλοί έλεγχοι του ΣΔΟΕ, των ΥΕΔΔΕ και άλλων ελεγκτικών υπηρεσιών της ΑΑΔΕ, εντόπισε επιχειρήσεις φαντάσματα, οι οποίες πωλούν διάφορα προϊόντα μέσω του διαδικτύου, χωρίς να έχουν κάνει έναρξη εργασιών και χωρίς να δηλώνουν και να αποδίδουν ΦΠΑ, να δηλώνουν τον τζίρο που πραγματοποιούν από τις πωλήσεις των προϊόντων τους και τα καθαρά τους κέρδη, ή να πληρώνουν φόρο εισοδήματος.
Οι έρευνες έχουν εντατικοποιηθεί καθώς υπάρχει πληθώρα στοχευμένων υποθέσεων σε εξέλιξη.
Η βοήθεια του ειδικού αλγόριθμου.
Πολύτιμος σύμμαχος στους ελέγχους που πραγματοποιούνται είναι η ανάλυση των στοιχείων που λαμβάνονται μέσω του ειδικού αλγορίθμου της ΑΑΔΕ ο οποίος μέσω διασταυρώσεων οδηγεί στον εντοπισμό των αποκλίσεων μεταξύ των ποσών, των παραγγελιών και των επισήμως δηλωθέντων στην εφορία.
Ο ειδικός αλγόριθμος χρησιμοποιήθηκε από τους ελεγκτές και στην περίπτωση της influencer, καθώς βρέθηκαν τα εισοδήματα που δήλωσε στην εφορία τα τελευταία δύο έτη, ο τζίρος του e-shop στο οποίο είναι μέτοχος και από τη διασταύρωση των στοιχείων προέκυψε ότι στις φορολογικές της δηλώσεις εμφανίζει χαμηλά εισοδήματα.
Στη συνέχεια αξιοποιώντας πληροφορίες και από εταιρείες μεταφορών, διαπιστώθηκε η μεγάλη έκταση της φοροδιαφυγής.
Πληροφορίες για πολυτελή διαβίωση
Παράλληλα οι ελεγκτές θα αξιοποιήσουν τα social media για τη συλλογή στοιχείων ελεγχόμενων προκειμένου να εντοπίσουν πληροφορίες που δείχνουν ότι διάγουν πολυτελή διαβίωση που δεν συνάδει από το εισόδημα που δηλώνουν στις φορολογικές δηλώσεις τους.
Tο ειδικό ελεγκτικό τμήμα σκανάρει δεκάδες υποθέσεις με στόχο τον εντοπισμό επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν τα social media, και κάνουν εκτεταμένη φοροδιαφυγή. Στις περισσότερες των περιπτώσεων στήνονται εμπορικές επιχειρήσεις, οι οποίες δεν έχουν φυσική παρουσία, αλλά πωλούν προϊόντα μέσω ιστοσελίδων που είναι ενταγμένες στο Facebook.
Eίναι ενδεικτικό ότι ο έλεγχος θα φτάνει μέχρι τον αριθμό των μελών και φίλων του ελεγχόμενου. Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη σε πολλές περιπτώσεις το ύψος της φοροδιαφυγής μπορεί να ανέρχεται σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ, με δεδομένο πως τόσο ως φυσικά πρόσωπα όσο και ως «εικονικές» εταιρείες πωλούν προϊόντα στα social media τα οποία έχουν εισαχθεί στη χώρα μας παράνομα, αφού δεν έχει γίνει -όπως ορίζει η ισχύουσα νομοθεσία- εκτελωνισμός και δεν έχει καταβληθεί σε καμία φάση της προμήθειας και της πωλήσεως ο ΦΠΑ που προβλέπεται.
Σύμφωνα με την αστυνομία, οι δράστες αποστέλλουν άμεσο μήνυμα, κυρίως σε λογαριασμούς με μεγάλη ανταπόκριση στο κοινό
Καταγγελίες για περιπτώσεις αλίευσης των στοιχείων εισόδου σε λογαριασμούς, σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης (user name - password), με πρόσχημα την ολοκλήρωση της επίσημης πιστοποίησής τους (verify account - bluetick), δέχεται το τελευταίο διάστημα η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος (ΔΔΗΕ), σύμφωνα με όσα αναφέρει σε σχετική ανακοίνωσή της.
Οι δράστες, όπως αναφέρει η ΔΔΗΕ, αποστέλλουν άμεσο μήνυμα, κυρίως σε λογαριασμούς με μεγάλη ανταπόκριση στο κοινό, στο οποίο αναφέρουν ότι προκειμένου να ολοκληρωθεί η διαδικασία πιστοποίησης του λογαριασμού (verify account) πρέπει να ακολουθήσουν τον σύνδεσμο που τους υποδεικνύεται.
Οι επίμαχοι σύνδεσμοι οδηγούν σε ιστοσελίδες στις οποίες πρέπει να συμπληρωθούν τα στοιχεία εισόδου του χρήστη στο λογαριασμό (phishing pages), το οποίο επιτρέπει στους δράστες να αποκτήσουν πρόσβαση στους λογαριασμούς που δεν είναι ασφαλισμένοι με έλεγχο ταυτότητας δύο παραγόντων.
Στη συνέχεια, οι δράστες αποστέλλουν εκβιαστικά μηνύματα στους χρήστες προκειμένου να ζητήσουν χρηματικό αντίτιμο για την επιστροφή του λογαριασμού στον κάτοχό του. Επισημαίνεται ότι τα άμεσα μηνύματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρήζουν μεγάλης προσοχής, καθώς είναι εξαιρετικά αληθοφανή.
Η ΔΔΗΕ συμβουλεύει τους παραλήπτες των απατηλών αυτών μηνυμάτων εκβιαστικού περιεχομένου τα εξής:
Να μην επιλέγουν τους προτεινόμενους συνδέσμους.
Να μην απαντούν στα μηνύματα.
Να μην καταχωρούν και να μην στέλνουν προσωπικά δεδομένα και στοιχεία λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς σε καμία περίπτωση δεν είναι αληθινά.
Παράλληλα, η ΔΔΗΕ συστήνει:
Οι εταιρείες που παρέχουν εφαρμογές και υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, δεν απαιτούν την επαλήθευση στοιχείων εισόδου σε λογαριασμούς με την αποστολή μηνυμάτων.
Οι λογαριασμοί κοινωνικής δικτύωσης καθώς και οι λογαριασμοί ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που συνδέονται με αυτούς, πρέπει απαραίτητα να ασφαλίζονται με έλεγχο ταυτότητας δύο παραγόντων, έτσι ώστε σε περίπτωση που οι χρήστες εισάγουν τα στοιχεία εισόδου των λογαριασμών τους σε παραπλανητικές ιστοσελίδες (phishing pages) να είναι αδύνατη η είσοδος σε αυτούς από τους δράστες.
Χρησιμοποιήστε ένα νέο e-mail αποκλειστικά για να συνδέσετε τους λογαριασμούς σας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ασφαλίστε τους λογαριασμούς σας με ισχυρούς κωδικούς πρόσβασης, διαφορετικούς για κάθε λογαριασμό, τους οποίους θα αλλάζετε ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
Μην ανοίγετε συνδέσμους ή ύποπτα επισυναπτόμενα αρχεία τα οποία αποστέλλονται μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης χωρίς την προηγούμενη εξακρίβωση της αξιοπιστίας τους.
Απευθυνθείτε στις αρμόδιες αστυνομικές Αρχές όταν αντιληφθείτε ότι πέσατε θύμα απάτης ή αλίευσης των προσωπικών σας δεδομένων.
Ο κορονοϊός δεν προσφέρεται για εκκλήσεις ανυπακοής ή για σενάρια συνωμοσίας, δηλώνει ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης και με εντολή του η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος απέστειλε στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών, υλικό αναρτήσεων στο διαδίκτυο προς ενημέρωση και ποινική αξιολόγηση.
Με εντολή του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος απέστειλε στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών, υλικό αναρτήσεων στο διαδίκτυο προς ενημέρωση και ποινική αξιολόγηση.
Στις αναρτήσεις γίνονται αναφορές σε μη εφαρμογή των μέτρων περιορισμού της διάδοσης του κορoνοϊού, όπως αναφέρεται σε Δελτίο Τύπου του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.
Σύμφωνα με δήλωση του Υπουργού Μιχάλη Χρυσοχοϊδη : «Θα πάρουμε όλα τα νόμιμα μέτρα ώστε να μην απειληθεί η δημόσια υγεία από παραπληροφόρηση ή θεωρίες συνωμοσίας που έχουν αρχίσει και κυκλοφορούν στο διαδίκτυο. Ο κορονοϊός δεν προσφέρεται για εκκλήσεις ανυπακοής ή για σενάρια συνωμοσίας. Σε κάθε ενέργεια, σε κάθε πράξη μας, να κυριαρχεί η ευθύνη και η συναίσθηση των συνεπειών για τους συμπολίτες μας. Η πολιτεία δεν θα επιτρέψει την δημιουργία εστιών κινδύνου της δημόσιας υγείας, από ανεύθυνες κοινωνικά συμπεριφορές».
Η αστυνομία εφιστά την προσοχή στους πολίτες, αναφορικά με τη χρήση των social media και τους ψεύτικους λογαριασμούς που υπάρχουν σε αυτά.
Με ανάρτηση στο Twitter, η ΕΛ.ΑΣ. καλεί τους πολίτες να προσέχουν ποια αιτήματα φιλίας αποδέχονται, καθώς μπορεί κάποιοι λογαριασμοί να δίνουν ψεύτικα στοιχεία.
«Προσοχή στα αιτήματα φιλίας, που αποδέχεσαι στα social media Μπορεί να είναι κάποιος με ψεύτικη φωτογραφία & ταυτότητα...», επισημαίνει η αστυνομία.
Alexandriamou.gr
Δημοσιογραφική Ενημερωτική Ηλεκτρονική Εφημερίδα
Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας