Έχουν χωρητικότητα 1.981.514 ατόμων

Με την ένταση στη Μέση Ανατολή να κλιμακώνεται και τον κίνδυνο διεύρυνσης στην ανατολή Μεσόγειο να είναι εμφανής, αρκετοί αναρωτιούνται ποια είναι τα μέτρα προστασίας σε περίπτωση ενός πολέμου που ενδεχομένως επηρεάσει και την Ελλάδα.

Ο Ιωάννης Μεταξάς το 1936, προβλέποντας τη δίνη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έδωσε εντολή για την κατασκευή χωρών προστασίας και καταφυγίων σε κάθε νέα οικοδομή άνω των δύο ορόφων.

Δημιουργήθηκε έτσι ένα δίκτυο 12.000 καταφυγίων περίπου στην Αθήνα, με τις 5.500 από αυτές τις υποδομές να ανήκουν σε ιδιώτες, κάτω από πολυκατοικίες και εργοστάσια.

Ο νόμος του Μεταξά καταργήθηκε το 1956, ωστόσο τα καταφύγια παραμένουν κάτω από κεντρικούς δρόμους και λόφους της Αθήνας.

Πού βρίσκονται όμως αυτά τα καταφύγια; Σύμφωνα με απάντηση σε ερώτηση στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2025, ο υφυπουργός Προστασίας, Ιωάννης Λαμπρόπουλος είχε παραθέσει τα επίσημα στοιχεία για την τρέχουσα κατάσταση των καταφυγίων.

Σύμφωνα με αυτά: «Κατά την τρέχουσα χρονική περίοδο, στο σύνολο των Περιφερειακών Ενοτήτων της χώρας, έχουν χαρακτηριστεί ως καταφύγια 2.892 χώροι, συνολικής χωρητικότητας 1.981.514 ατόμων (με δυνατότητα αύξησης αυτής κατά 30%)».

Την ευθύνη για τους χώρους αυτούς μοιράζονται οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκηση, που έχουν αναλάβει τη συντήρηση των δημόσιων χώρων και οι ιδιώτες ιδιοκτήτες, οι οποίοι οφείλουν να μεριμνούν για τους δικούς τους χώρους, διασφαλίζοντας ότι μπορούν να ετοιμαστούν για επιχειρησιακή χρήση μέσα σε μόλις 24 ώρες αν παραστεί ανάγκη.

Πολλά από τα ιστορικά καταφύγια της Αθήνας έχουν αλλάξει χρήση ή παραμένουν σφραγισμένα. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του Μεγάρου της Βουλής, όπου ο αρχικός χώρος προστασίας έχει μετατραπεί από το 2000 σε υπόγειο πάρκινγκ πέντε επιπέδων.

Δείτε ΕΔΩ τον χάρτη με τα καταφύγια της Ελλάδας

Παρατηρώντας τον σχετικό χάρτη με τα καταγεγραμμένα σημεία, φαίνεται ότι στην περιοχή του Δήμου Αλεξάνδρειας δεν εμφανίζονται καταφύγια.

Ως πολίτες της περιοχής, θα θέλαμε να γνωρίζουμε αν πράγματι δεν υπάρχουν καταγεγραμμένοι χώροι ή αν υπάρχουν καταφύγια ή άλλοι χώροι που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και ποια είναι η ακριβής τοποθεσία τους.

Η ενημέρωση των πολιτών από τον Δήμο Αλεξάνδρειας για ζητήματα πολιτικής προστασίας είναι ιδιαίτερα σημαντική, ώστε να υπάρχει σαφής εικόνα και ετοιμότητα σε κάθε ενδεχόμενο.

Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής υπηρεσίας, οι οπλίτες μεταφέρονται στην εφεδρεία διατηρώντας το Ειδικό Φύλλο Πορείας

-Η επιστράτευση στην Ελλάδα ακολουθεί νομοθετικό πλαίσιο με συγκεκριμένα ηλικιακά κριτήρια και διαδικασίες κινητοποίησης της Εθνικής Άμυνας.

-Καλούνται αρχικά άνδρες μέχρι 41 ετών και στη συνέχεια άνδρες από 41 έως 45 ετών, ενώ όσοι είναι άνω των 45 ετών εξαιρούνται εκτός έκτακτων αποφάσεων.

-Το Ειδικό Φύλλο Πορείας καθορίζει τη στρατιωτική μονάδα και προτεραιότητα κλήσης, με το πράσινο χρώμα να αφορά κρίσιμες ειδικότητες.

-Η μερική επιστράτευση ενεργοποιείται σε αυξημένη ένταση με ειδοποίηση μέσω Φύλλου Ατομικής Πρόσκλησης και συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια παρουσίασης.

-Η κλήση γίνεται με ανακοινώσεις, επίδοση εγγράφων και απαιτεί άμεση συμμόρφωση, με τους εφέδρους να πρέπει να φέρουν τα απαραίτητα έγγραφα και εξοπλισμό.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή φέρνουν ξανά στο προσκήνιο ερωτήματα που απασχολούν τους Έλληνες πολίτες σχετικά με την επιστράτευση.

Ποιοι εξαιρούνται σε περίπτωση επιστράτευσης, ποια είναι τα ηλικιακά κριτήρια κλήσης εφέδρων και πώς λειτουργεί ο μηχανισμός κινητοποίησης της Εθνικής Άμυνας; Παρά το γεγονός ότι φαντάζει ως απομακρυσμένο ενδεχόμενο για τον μέσο πολίτη, η επιστράτευση διαθέτει σαφές νομοθετικό πλαίσιο με προκαθορισμένες διαδικασίες και συγκεκριμένα κριτήρια εφαρμογής.

Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής υπηρεσίας, οι οπλίτες μεταφέρονται στην εφεδρεία διατηρώντας το Ειδικό Φύλλο Πορείας. Το έγγραφο αυτό προσδιορίζει τη στρατιωτική μονάδα στην οποία θα ενταχθούν σε ενδεχόμενη κινητοποίηση. Η επιστράτευση αποτελεί οργανωμένη διαδικασία μετάβασης από ειρηνική κατάσταση σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα με τρεις βασικούς στόχους: την ενίσχυση υφιστάμενων στρατιωτικών σχηματισμών, τη δημιουργία νέων μονάδων και την κινητοποίηση ανθρώπινου δυναμικού και υλικών πόρων. Η Πολιτεία δύναται να προχωρήσει σε μερική ή ολική επιστράτευση όταν υπάρχει σοβαρή απειλή, κρίση ή πολεμική σύγκρουση.

Η κλιμακωτή διαδικασία κλήσης εφέδρων ακολουθεί συγκεκριμένα ηλικιακά κριτήρια. Στην πρώτη φάση κινητοποιούνται άνδρες μέχρι 41 ετών, ενώ στη δεύτερη φάση καλούνται άνδρες από 41 έως 45 ετών. Οι κατηγορίες πολιτών άνω των 45 ετών εξαιρούνται της επιστράτευσης, εκτός εάν οι συνθήκες επιβάλλουν διαφορετική απόφαση από την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το χρώμα του Ειδικού Φύλλου Πορείας: το πράσινο ΕΦΠ αφορά κρίσιμες ειδικότητες με άμεση προτεραιότητα κλήσης, ενώ το λευκό ΕΦΠ αντιστοιχεί σε δευτερεύουσες ειδικότητες. Σε περίπτωση γενικευμένης απειλής ή πολέμου, τα ηλικιακά και ιατρικά κριτήρια μπορούν να διευρυνθούν σύμφωνα με τον στρατιωτικό κανονισμό, καλώντας όλους όσους κρίνονται ικανοί να φέρουν όπλο.

Μερική και γενική επιστράτευση: Οι διαφορές

Σε συνθήκες αυξημένης έντασης ενεργοποιείται η μερική επιστράτευση, γνωστή ως «πορτοκαλί συναγερμός», όπου καλούνται συγκεκριμένες κατηγορίες εφέδρων. Η ειδοποίηση πραγματοποιείται μέσω Φύλλου Ατομικής Πρόσκλησης που επιδίδεται οποιαδήποτε στιγμή από αστυνομικές ή στρατιωτικές αρχές. Τα χρονικά περιθώρια παρουσίασης κυμαίνονται από 2 έως 4 ώρες σε παραμεθόριες ζώνες, ενώ σε αστικά κέντρα η προθεσμία εξαρτάται από την απόσταση της μονάδας. Οι μετακινήσεις καλύπτονται κρατικά μέσω ειδικών δελτίων. Η γενική επιστράτευση ή «κόκκινος συναγερμός» ενεργοποιείται σε περίπτωση πολέμου, όπου οι κατηγορίες πολιτών που καλούνται διευρύνονται σημαντικά.

Διαδικασίες ειδοποίησης και απαιτούμενα έγγραφα

Η κλήση εφέδρων πραγματοποιείται με πολλαπλούς τρόπους: ανακοινώσεις σε μέσα ενημέρωσης με ειδικούς κωδικούς ή χρωματικές ενδείξεις, επίδοση Φύλλου Ατομικής Πρόσκλησης από αρμόδια όργανα και δημόσιες ανακοινώσεις σε κεντρικά σημεία ή τοπικά μέσα. Η διαδικασία είναι αυστηρά οργανωμένη και απαιτεί άμεση συμμόρφωση. Κάθε έφεδρος οφείλει να φέρει μαζί του αστυνομική ταυτότητα, Ειδικό Φύλλο Πορείας, ΦΑΠ εφόσον έχει επιδοθεί, Ατομικό Βιβλιάριο Εκπαίδευσης, δίπλωμα οδήγησης εάν διαθέτει, καθώς και σακίδιο με βασικά προσωπικά είδη και ξηρά τροφή για δύο ημέρες.

Αύξηση κόστους ενέργειας, πίεση στον τουρισμό, προκλήσεις στη ναυτιλία, εμπόριο και η ισορροπία σχέσεων

Οι πρόσφατες στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, που οδήγησαν στον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχουν δημιουργήσει μεγάλη αναστάτωση στη Μέση Ανατολή και επηρεάζουν άμεσα την Ελλάδα σε πολλαπλά επίπεδα – οικονομικά και γεωπολιτικά.

Αν και η χώρα μας δεν εξαρτάται άμεσα από ιρανικές εισαγωγές, η παγκόσμια αναταραχή στις αγορές ενέργειας αυξάνει το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ επιβαρύνει τον πληθωρισμό και τα κόστη μεταφορών. Ταυτόχρονα οι εξελίξεις στο Ιράν φέρνουν την Ελλάδα αντιμέτωπη και με διπλωματικές προκλήσεις.

Η ικανότητα της ελληνικής οικονομίας και διπλωματίας να προσαρμοστεί στις εξελίξεις θα καθορίσει κατά πόσο η Ελλάδα θα μπορέσει να προστατεύσει τα συμφέροντά της, να διατηρήσει τη σταθερότητα στην περιοχή και να μετριάσει τις οικονομικές επιπτώσεις ενός πολέμου που εκτυλίσσεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά αλλά επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών.

Το παρασκήνιο της στρατιωτικής επιχείρησης

Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ – σε στενό συντονισμό με το Ισραήλ – να δώσει εντολή για στρατιωτική επίθεση στο Ιράν δεν ήταν στιγμιαία ή αυθαίρετη.

Σύμφωνα με αναφορές του NBC και άλλων διεθνών μέσων, προηγήθηκαν εβδομάδες διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη, οι οποίες επικεντρώθηκαν στην πυρηνική και βαλλιστική δραστηριότητα της χώρας. Η Ουάσινγκτον θεωρούσε ότι οι κινήσεις του Ιράν για ανασύσταση του πυρηνικού προγράμματος μετά τα περσινά πλήγματα, σε συνδυασμό με την άρνηση περιορισμού του βαλλιστικού οπλοστασίου, δημιουργούσαν μη ανεκτό κίνδυνο για τη διεθνή ασφάλεια.

Παράλληλα, το Τελ Αβίβ παρήχε πληροφορίες για στόχους υψηλής στρατηγικής σημασίας. Η επίθεση είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και πολλών υψηλόβαθμων αξιωματούχων του ιρανικού καθεστώτος, ανοίγοντας μια πρωτόγνωρη περίοδο αβεβαιότητας για την Ισλαμική Δημοκρατία.

Ταυτόχρονα, τόσο ο Ντόναλντ Τραμπ όσο και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έστειλαν μηνύματα προς τον ιρανικό λαό, καλώντας τον να αναλάβει τον έλεγχο της μοίρας του και να διεκδικήσει μια νέα εποχή για τη χώρα. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επικοινώνησε τηλεφωνικά με Τραμπ και άλλους ηγέτες των χωρών του Κόλπου για την ασφάλεια της περιοχής, καθώς είχαν προηγηθεί επιθέσεις του Ιράν σε αμερικανικές βάσεις σε Μπαχρέιν και Κατάρ.

Αυτές οι κινήσεις δείχνουν ότι η στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν – όπως αποδεικνύεται – ήταν αποτέλεσμα πολιτικού και στρατιωτικού σχεδιασμού μεγάλης κλίμακας, με στόχο τον περιορισμό των πυρηνικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης και την αναμόρφωση των ισορροπιών στην περιοχή.

Οι συνέπειες για την Ελλάδα

Η Ελλάδα πλήττεται ήδη από την αναταραχή στις αγορές ενέργειας.

Η αύξηση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι η πιο άμεση και ορατή συνέπεια. Παρά το γεγονός ότι η χώρα δεν βασίζεται άμεσα στο ιρανικό πετρέλαιο, οι διεθνείς τιμές ανεβαίνουν, προκαλώντας επιβαρύνσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Οι αυξημένες τιμές μεταφορών και ηλεκτρικής ενέργειας ενισχύουν τον πληθωρισμό, ενώ οι ελληνικές επιχειρήσεις αναγκάζονται να μετακυλίσουν μέρος του κόστους στους καταναλωτές.

Η ελληνική ναυτιλία, βασικός πυλώνας της οικονομίας, πλήττεται σημαντικά. Οι εταιρείες καλούνται να αποφεύγουν περιοχές υψηλού κινδύνου όπως ο Περσικός Κόλπος και η Ερυθρά Θάλασσα, με αποτέλεσμα αύξηση του κόστους ασφάλισης και καυσίμων.

Επιπλέον, η ανάγκη ανακατεύθυνσης πλοίων γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας αυξάνει τη διάρκεια και τα έξοδα των ταξιδιών, καθυστερώντας τις εμπορικές αλυσίδες και δημιουργώντας προβλήματα στην προμήθεια πρώτων υλών και τεχνολογικών προϊόντων.

Ο ελληνικός τουρισμός, που αντιπροσωπεύει περίπου το 25% του ΑΕΠ, αντιμετωπίζει προκλήσεις λόγω της αίσθησης αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι ταξιδιώτες εκτός Ευρώπης – κυρίως από ΗΠΑ και Ασία – αποθαρρύνονται, και πιθανές είναι ακυρώσεις σε κρουαζιέρες και πακέτα που περιλαμβάνουν τη Μεσόγειο. Παράλληλα, αύξηση των κόστων ασφάλισης και μείωση της εμπιστοσύνης των ξένων επισκεπτών, θα πλήξουν έναν από τους σημαντικότερους τομείς της ελληνικής οικονομίας.

Η κρίση επηρεάζει και το εμπόριο. Καθυστερήσεις σε μεταφορές προϊόντων από την Ασία μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, σε συνδυασμό με αυξημένα κόστη μεταφοράς και ασφάλισης, οδηγούν σε ακριβότερες εισαγωγές. Οι ελληνικές επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να αυξήσουν τις τιμές προϊόντων, εντείνοντας τον πληθωρισμό και την πίεση στους καταναλωτές.

Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη και με γεωπολιτικές προκλήσεις. Πρέπει να ισορροπήσει τις σχέσεις με ΗΠΑ, Ισραήλ και αραβικές χώρες, διατηρώντας σταθερές εμπορικές και ενεργειακές συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ασφάλεια στις θαλάσσιες οδούς και η προστασία ελληνικών συμφερόντων αποκτούν κρίσιμη σημασία.

Η ελληνική διπλωματία καλείται να αξιολογήσει προσεκτικά κινήσεις και δηλώσεις, καθώς η κατάσταση στο Ιράν μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη αναταραχή στην περιοχή, με πιθανές επιπτώσεις στις αγορές, στις ναυτιλιακές διαδρομές και στον τουρισμό.

Ενώ το ΑΕΠ αυξάνεται ταχύτερα από την ΕΕ, με βάση τους μισθούς έχουν ξεπεράσει την Ελλάδα χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ

Στην προτελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με βάση τον μέσο μισθό κατατάσσεται η Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τα οποία προστίθενται σε άλλες έρευνες, που αμφισβητούν έντονα το αναπτυξιακό αφήγημα της κυβέρνησης.

Παρατηρείται πως ενώ η οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς διπλάσιους της ΕΕ, η ανάπτυξη δεν φτάνει στους πολίτες, αλλά μένει μόνο στα νούμερα των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών που δείχνουν αύξηση του ΑΕΠ, υπερπλεονάσματα του προϋπολογισμού και μείωση του δημοσίου χρέους.

Στον αντίποδα, οι αποδοχές των εργαζομένων στην Ελλάδα είναι από τους χαμηλότερες στην ΕΕ, και ενώ η ακρίβεια είναι ίδια με την ΕΕ.

Υπενθυμίζεται πως με βάση έρευνες του ΙΟΒΕ, το 85% των Ελλήνων δεν μπορεί να αποταμιεύσει, αφού τα χρήματα τελειώνουν στα μέσα του μήνα, με το ποσοστό να είναι το χειρότερο στην ΕΕ..

Αναλυτικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας της ΕΕ (Eurostat), οι Έλληνες έχουν τον δεύτερο χαμηλότερο μισθό πλήρους απασχόλησης μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ.

Ο μέσος μισθός στην Ελλάδα ήταν 17.954 ευρώ το 2024 ξεπερνώντας μόνο τη Βουλγαρία η οποία είχε μέσο μισθό 15.400 ευρώ.

Σε σύγκριση με το 2023, ο μέσος μισθός στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 5% (ήταν 17.070 ευρώ) αλλά παρά την αύξηση απέχει 55% από τον μέσο όρο της ΕΕ και συναγωνίζεται με τη Βουλγαρία για την τελευταία θέση.

Την Ελλάδα ξεπερνούν ήδη χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ όπως η Ουγγαρία με μέσο μισθό 18.500 ευρώ, η Ρουμανία με 21.108 ευρώ, η Σλοβακία με 20.287 ευρώ η Πολωνία 21.246.

Ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά το 2024, ήταν 39.800 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 5,2 % από 37.800 ευρώ το 2023.

Δηλαδή, ο ελληνικός μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης ανέρχεται μόλις στο 45,1% του μέσου όρου της ΕΕ.

Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, ο υψηλότερος μέσος ετήσιος προσαρμοσμένος μισθός για πλήρη απασχόληση καταγράφηκε στο Λουξεμβούργο (83.000 ευρώ), ακολουθούμενο από τη Δανία (71.600 ευρώ) και την Ιρλανδία (61.100 ευρώ).

Γιατί παραμένει χαμηλά η Ελλάδα

Ο μέσος μισθός στην Ελλάδα παραμένει χαμηλός επειδή περικόπηκε δραματικά την περίοδο των μνημονίων, δεν υφίστανται συλλογικές διαπραγματεύσεις, ώστε να γίνουν αναπροσαρμογές και αυξάνεται με κυβερνητική απόφαση κάθε χρόνο, μόνο ο κατώτατος μισθός και όχι οι υψηλότερες αποδοχές.

Την ίδια στιγμή, οι μισθοί στις άλλες χώρες αυξάνονται κατ΄ έτος και η Ελλάδα παραμένει στην προτελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η φτώχεια δεν είναι μόνο ένας στατιστικός δείκτης. Είναι η καθημερινή ανασφάλεια που νιώθουν όσοι δεν έχουν να πληρώσουν το νοίκι, τους λογαριασμούς ή τις δόσεις του στεγαστικού δανείου. Είναι η επιδείνωση των προβλημάτων ψυχικής υγείας, που συνδέονται και με το οικονομικό άγχος. Είναι όψεις του κοινωνικού αποκλεισμού που μένουν εκτός των επίσημων μετρήσεων.

Η φετινή «Έκθεση για τη Φτώχεια στην Ελλάδα 2025», την οποία δημοσίευσε το Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας, επιχειρεί να φωτίσει κάποιες από αυτές τις αθέατες πλευρές. Αξιολογεί με επιστημονικά εργαλεία την πρόοδο της «Εθνικής Στρατηγικής για την Κοινωνική Ένταξη για τη Μείωση της Φτώχειας» (ΕΣΚΕ), την οποία υλοποιεί η κυβέρνηση, αφού ήταν απαραίτητος όρος στο ΕΣΠΑ 2021-27.

Η Έκθεση αναδεικνύει μεταξύ άλλων τα κενά της Εθνικής Στρατηγικής, τις νέες ανάγκες που οφείλει να καλύψει και προχωρά σε συστάσεις πολιτικής.

Χάνεται ο εθνικός στόχος για μείωση της φτώχειας

Αρκεί κανείς να ρίξει μια ματιά στα επίσημα κείμενα της Εθνικής Στρατηγικής για την Μείωση της Φτώχειας (ΕΣΚΕ), για να καταλάβει πόσο μακριά είμαστε από τους διακηρυγμένους στόχους της.

Η ΕΣΚΕ δημοσιοποιήθηκε στην τελική της μορφή την άνοιξη του 2022. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Δίκτυο, από τότε μέχρι σήμερα «δεν έχει υπάρξει κάποια έκθεση που να έχει δει το φως της δημοσιότητας και να αφορά την πορεία εφαρμογής της».

Στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας υπάρχει αναρτημένος ο «Πίνακας για την Παρακολούθηση και Αξιολόγηση των Μέτρων Πολιτικής» της ΕΣΚΕ.

Εκεί αναφέρεται ως «Εθνικός Ποσοτικός Στόχος», ότι η Ελλάδα οφείλει να μειώσει τα ποσοστά του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (At Risk of Poverty or Social Exclusion – AROPE) κατά 7,3 ποσοστιαίες μονάδες. Από το 29% το 2019, σε 21,7% στο 2030.

Σε απόλυτους αριθμούς σημαίνει μείωση του αριθμού των ατόμων σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού κατά 860.000 άτομα: από 3.059.000 το 2019 σε 2.189.000 το 2030.

Διευκρινίζεται ότι «ο νέος ποσοτικός εθνικός στόχος καθορίστηκε μετά από διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Κατά τον χρόνο σύνταξης και υποβολής της ΕΣΚΕ δεν είχαν καθοριστεί οι εθνικοί στόχοι και για τον λόγο αυτό δεν είχαν συμπεριληφθεί».

Αυξάνεται αντί να μειώνεται η φτώχεια

Από τότε έχουν περάσει τρία χρόνια. Αφήνουμε κατά μέρος το γεγονός ότι η μέτρηση ξεκινάει αναδρομικά από το 2019 και όχι από το 2022. Πάντως από τη δημοσίευση της Εθνικής Στρατηγικής ως σήμερα, η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός δεν μειώθηκε αλλά αυξήθηκε. Συγκεκριμένα, το 2022 τα ποσοστά AROPE ήταν 26,3% και το 2023 στο 26,1%. Η φετινή έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ τα υπολογίζει στο 26,9% (για το 2024, με έτος αναφοράς το 2023) ή 2,74 εκατομμύρια άτομα.

Για να καλύψουμε το χαμένο έδαφος, πρέπει ο πληθυσμός σε κίνδυνο φτώχειας να μειωθεί σε πέντε χρόνια κατά 5,2 ποσοστιαίες μονάδες ή κατά 550.000 άτομα. Κάτι που προς το παρόν δεν βλέπουμε να συμβαίνει.

Η μόνη ελπίδα να «βγουν» τα νούμερα, σε απόλυτους αριθμούς, είναι η συρρίκνωση του πληθυσμού, λόγω υπογεννητικότητας, γήρανσης και μετανάστευσης. Ακόμα κι αν πετύχουμε τον εθνικό στόχο, πάλι θα είμαστε υψηλότερα από τον σημερινό μέσο όρο της Ευρώπης (21%)

Παγίδα φτώχειας

Τα στοιχεία που παραθέτει η Έκθεση για τη Φτώχεια στην Ελλάδα 2025, δείχνουν επιδείνωση σε βασικούς τομείς αντί για πρόοδο.

Εκτός από την αύξηση του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας, αυξάνεται ο κίνδυνος υλικής στέρησης, ενώ παραμένει υψηλή η παιδική φτώχεια.

Τα ελληνικά νοικοκυριά δεν έχουν επανέλθει στην κατάσταση που βρίσκονταν πριν το 2009. Η αγοραστική δύναμη των μισθών και των συντάξεων είναι η χαμηλότερη της Ευρώπης.

Το σύστημα φορολόγησης επιβαρύνει δυσανάλογα τα οικονομικά αδύναμα νοικοκυριά. Οι κοινωνικές πολιτικές που εφαρμόζονται για τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς δεν καταφέρνουν να τους βγάλουν από τη φτώχεια.

Η ένταση εργασίας, οι χαμηλοί μισθοί, η εργασιακή ανασφάλεια και η αναντιστοιχία μεταξύ εισοδημάτων και υψηλών τιμών στα είδη πρώτης ανάγκης και στην κατανάλωση ενέργειας εξακολουθούν να παγιδεύουν τους εργαζόμενους στη φτώχεια παρά τις όποιες επιμέρους βελτιώσεις, σημειώνει το Ελληνικό Δίκτυο.

Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (ΕΕΕ) καλύπτει μόλις το 60% του ορίου φτώχειας, ποσοστό ανεπαρκές με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Τίποτα για μας χωρίς εμάς»

Απηχώντας τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις, οι άνθρωποι που πλήττονται από φτώχεια υπερασπίζονται την αρχή «τίποτα για εμάς χωρίς εμάς», αναφέρει η Έκθεση του Δικτύου.

Απαιτούν δηλαδή μόνιμη εκπροσώπηση, λογοδοσία, και συν-δημιουργία κοινωνικών πολιτικών.

Αντιθέτως, όταν έχουν λόγο είναι μόνο έμμεσα, μέσα από τις φωνές τρίτων. «Οι πολίτες που βιώνουν φτώχεια και κοινωνικό αποκλεισμό δεν είχαν συμμετοχή σε θεσμοθετημένο πλαίσιο άμεσης διάδρασης με τους αρμόδιους (Γενική Γραμματεία, υπουργεία) με σκοπό τη συμμετοχή τους στην τελική εκδοχή της αναθεωρημένης ΕΣΚΕ. Με την σειρά του αυτό επηρεάζει και την συνεχή αξιολόγηση της εθνικής στρατηγικής από τα άτομα που βιώνουν φτώχεια για τυχόν βελτιώσεις και ορθή εφαρμογή της», υπογραμμίζει η Έκθεση για τη Φτώχεια στην Ελλάδα 2025.

Κύριες Συστάσεις

Η Έκθεση καλεί σε αποφασιστική και πολυδιάστατη δράση στους εξής άξονες:

1. Αναγνώριση και υποστήριξη των αόρατων πληθυσμών: χαρτογράφηση και στήριξη των αόρατων πληθυσμών μέσω της συλλογής συμπληρωματικών δεδομένων, συμμετοχικού σχεδιασμού, και έμφασης στις αναδυόμενες συνθήκες ψυχικής υγείας που συνδέονται με τα νέα προφίλ φτώχειας. Προσαρμογή των κοινωνικών πολιτικών με βάση τις νέες και τοπικές ανάγκες.

2. Μεταρρύθμιση των δομών: ενίσχυση και ενδυνάμωση της τοπικής αυτοδιοίκησης, καλύτερος συντονισμός μεταξύ των υπουργείων, θεσμοθετημένο πλαίσιο συνεργασίας των Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών (ΟΚοιΠ) με τα κέντρα διαμόρφωσης και λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης και διασφάλιση διαφάνειας και αξιολόγησης της εφαρμογής των κοινωνικών πολιτικών.

3. Στήριξη εκείνων που στηρίζουν: εξασφάλιση μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης και ανάπτυξης ικανοτήτων για ΟΚοιΠ και παρόχους φροντίδας ώστε να συντηρηθούν οι κρίσιμες υπηρεσίες που παρέχονται σε επίπεδο κοινότητας.

4. Ενδυνάμωση των ειδικών: θεσμοθέτηση της ισότιμης συμμετοχής των ανθρώπων που πλήττονται από φτώχεια, σεβασμός των δικαιωμάτων τους μακριά από αποκλεισμούς και διακρίσεις.

5. Διασφάλιση της συνοχής σε δημοσιονομικό και πολιτικό επίπεδο: αλλαγή του άνισου φορολογικού συστήματος με δικαιότερη συμμετοχή στη φορολογική επιβάρυνσηˑ οι πολιτικές που σχετίζονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση να είναι κοινωνικά δίκαιες χωρίς αποκλεισμούςˑ εξαίρεση των κοινωνικών δαπανών από τη δημοσιονομική προσαρμογή.

Η πλήρης Έκθεση για τη Φτώχεια στην Ελλάδα – 2025 EΔΩ

Μια ανάσα από την Πάτρα η φωτιά – Μήνυμα εκκένωσης στη Φιλιππιάδα – Πύρινη κόλαση σε Χίο και Ζάκυνθο
Σε πύρινο κλοιό βρίσκεται η χώρα, με εκατοντάδες πυροσβέστες να δίνουν μάχη σε δεκάδες μέτωπα στις φωτιές

Για άλλη μια φορά ανοχύρωτοι απέναντι στην καταστροφή

Φλόγες από τη Χίο ως την Αχαΐα και την Ήπειρο καταπίνουν χωριά, δάση και περιουσίες. Κόσμος χάνει τα σπίτια του, πυροσβέστες ταξιδεύουν άυπνοι σε όλη τη χώρα στα μέτωπα της φωτιάς, οικογένειες αγωνιούν.

Η χώρα καίγεται,η οικολογική καταστροφή ανυπολόγιστη, αλλά το κράτος συνεχίζει να αποδεικνύει πως δεν διαθέτει συντονισμό και επαρκή μέσα πυρόσβεσης.
Καλές οι επενδύσεις στην άμυνα – αλλά αν η πατρίδα γίνει στάχτη, τι θα έχουν να φυλάνε;

Την ώρα που το κράτος αυξάνει θεαματικά τις εξοπλιστικές δαπάνες και σπεύδει να μπει στον μηχανισμό δανεισμού SAFE για την αγορά νέων οπλικών συστημάτων, 500 εκατομμύρια ευρώ ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για την πυρόσβεση και την Πολιτική Προστασία μένουν ανεκμετάλλευτα. Χρήματα για νέα Canadair, ελικόπτερα, αναβάθμιση υποδομών, πρόληψη και επαρκή σχεδιασμό, στοχευμένη αύξηση του δυναμικού της πυροσβεστικής με εξειδικευμένο προσωπικό, εκσυγχρονισμό μηχανημάτων και εξοπλισμού, νέες μελέτες, συμμετοχή των τοπικών παραγόντων με ενεργό ρόλο σε ένα σταθερό, εθνικό πρόγραμμα αντιπυρικής προστασίας με διαρκείς και στοχευμένες επαναπροσαρμογές(;).

Κι όταν οι φωτιές θεριεύουν σε πολλά μέτωπα, η γραμμή άμυνας είναι πάντα η ίδια: «Κανένα κράτος δεν μπορεί να τις αντιμετωπίσει όλες μαζί».

Κάθε καλοκαίρι, στο ίδιο ΠΥΡΙΝΟ έργο, θεατές... Με το πρώτο κύμα καύσωνα και τους δυνατούς ανέμους, η Ελλάδα βυθίζεται στη φωτιά και στον καπνό. Ναι, αλλά κανένα σοβαρό κράτος δεν αφήνει την Πολιτική Προστασία χωρίς ιδιαίτερη προσοχή, ενώ φορτώνει το οπλοστάσιο με δισεκατομμύρια σε συμβάσεις.

Λες και τα πυροσβεστικά αεροπλάνα είναι «λιγότερο πατριωτική» δαπάνη από τις φρεγάτες.

Η ασφάλεια της χώρας δεν απειλείται μόνο από πιθανή στρατιωτική εισβολή, αλλά και από την πιο σίγουρη εισβολή κάθε καλοκαίρι: τη φωτιά.

Πρώτα οι εξοπλισμοί – μετά, αν περισσέψει κάτι, η προστασία των πολιτών.

Μόνο που όταν το δάσος, η πόλη και το χωριό σου γίνονται στάχτη, οι φρεγάτες δεν μπορούν να σβήσουν ούτε σπίθα...

Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των πολιτών στο σκέλος της τοπικής αυτοδιοίκησης χτυπούν «καμπανάκι» για τις περισσότερες δημοτικές αρχές, ενώ λίγοι είναι οι δήμαρχοι που θα μπορούν να κοιτούν τους δημότες τους στα μάτια.

Από τα ευρήματα της πρώτης στην ιστορία της δημόσιας διοίκησης σφυγμομέτρησης, που παρουσίασε πρόσφατα στο Μαξίμου ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, προκύπτει η μη ικανοποίηση των πολιτών για υποδομές και υπηρεσίες των δήμων που σχετίζονται με την καθημερινότητά τους.

Στη γενική βαθμολογία, κάτω από τη βάση αξιολογήθηκαν 17 υπηρεσίες, ενώ ικανοποίηση εκφράστηκε μόνο για τα ΚΕΠ, το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» και τα ΚΑΠΗ/Λέσχες Φιλίας.

Τα πλέον προβληματικά στοιχεία εντοπίζονται στην κατάσταση των πεζοδρομίων (και κατ´ επέκταση στις υποδομές για τα ΑμεΑ) και των δρόμων (το πρόβλημα αποδίδεται σε έργα για φυσικό αέριο, αποχέτευση και οπτικές ίνες), στους χώρους στάθμευσης στα μεγάλα αστικά κέντρα, στις υπηρεσίες δόμησης και στη διαχείριση των αδέσποτων ζώων. Σε σχέση με τον μέσο όρο των υπόλοιπων υπηρεσιών, σχετικά καλύτερη είναι η βαθμολογία που συγκεντρώνουν η καθαριότητα και ο ηλεκτροφωτισμός.

Ποιοι βρίσκονται στην κορυφή και ποιοι στον πάτο σύμφωνα με τον νέο δείκτη του ΥΠΕΣ

Το Υπουργείο Εσωτερικών παρουσίασε τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των Δήμων της χώρας, με βάση τις επιδόσεις τους σε 21 βασικές υπηρεσίες προς τους πολίτες.
Για την εξαγωγή μιας πιο σαφούς και συγκριτικής εικόνας, δημιουργήθηκε νέος δείκτης αξιολόγησης, που βασίζεται στον μέσο όρο των επιδόσεων κάθε δήμου σε 8 βασικές κατηγορίες, οι οποίες συγκέντρωσαν ποσοστά απαντήσεων άνω του 90% από τους συμμετέχοντες.

Οι 8 βασικές κατηγορίες που συνθέτουν τον δείκτη είναι:

Κατάσταση δημοτικού οδικού δικτύου
Καθαριότητα
Ηλεκτροφωτισμός
Πράσινο
Χώροι στάθμευσης
Κατάσταση πεζοδρομίων
Ανακύκλωση απορριμμάτων
Υποδομές για ΑμεΑ

Στους αναλυτικούς πίνακες του Υπουργείου Εσωτερικών παρουσιάζονται τόσο ο συνολικός μέσος όρος του κάθε Δήμου όσο και η κατάταξή του ανά υπηρεσία, σε σύγκριση με τους 184 Δήμους που είχαν επαρκές δείγμα για στατιστική αξιολόγηση.

Η πρώτη δεκάδα: Κοντά και... κάτω από τη βάση

Στην κορυφή της κατάταξης βρίσκεται ο Δήμος Γλυφάδας, με βαθμολογία 5,4 στα 10, ελαφρώς πάνω από τη βάση. Ακολουθούν:

Δήμος Αλίμου: 5,2
Δήμοι Μετεώρων, Καλαμάτας, Καστοριάς, Ελληνικού-Αργυρούπολης: 5,1
Δήμος Άργους Ορεστικού: 5
Δήμοι Τυρνάβου και Δίου-Ολύμπου: 4,8
Δήμος Περιστερίου: 4,7

Στην ίδια βαθμολογική ζώνη (4,7) βρίσκονται επίσης οι Δήμοι Αμπελοκήπων-Μενεμένης, Λαρισαίων, Έδεσσας και Κοζάνης.

Οι ΧΕΙΡΟΤΕΡΟΙ της αξιολόγησης – Κάτω από τη βάση και με διαφορά

Στις τελευταίες θέσεις με βαθμολογίες κάτω του 2,9 βρίσκονται, λόγω ισοβαθμίας, οι παρακάτω 10 Δήμοι:

Καλυμνίων
Αλεξάνδρειας (2,9)
Μαρκοπούλου – Μεσογαίας
Ρόδου (2,8)
Κασσάνδρας
Φαιστού (2,7)
Θήρας (2,6)
Ζακύνθου
Ηρακλείου (2,5)
Κεντρικής Κέρκυρας – τελευταίος με βαθμολογία 2,4

Τα συμπεράσματα δικά σας...!

Όταν όλοι οι άλλοι Ευρωπαίοι πολίτες αποταμιεύουν έστω και μικρά ποσά, οι Έλληνες δεν μπορούν και τρώνε από τα έτοιμα!

Αυτό προκύπτει και από την νέα έρευνα του Ινστιτούτου Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών του μηνός Μαΐου, που δείχνει πως τα ελληνικά νοικοκυριά είναι στη χειρότερη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της Ευρωζώνης.

Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης, τον Μάιο βελτιώθηκε ήπια, αλλά ότι μόνο παρέμεινε αρνητικός, στις -42,7 μονάδες, αλλά και αυτόν τον μήνα οι Έλληνες καταναλωτές εμφανίζονται ως οι περισσότερο απαισιόδοξοι στην ΕΕ.

Πάνω από τους Έλληνες βρίσκονται οι καταναλωτές στην Εσθονία με επίπεδο δείκτη –35,9 και της Ουγγαρίας με -28,0 μονάδες.

Αναφορικά με τις εκτιμήσεις των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών τους τελευταίους 12 μήνες ο δείκτης στην Ελλάδα βρέθηκε στις -46,8 μονάδες, καθώς το 62% των νοικοκυριών εκτίμησε ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης και μόλις το 5% θεωρεί πως επήλθε μικρή βελτίωση.

Οι αντίστοιχοι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις -10,8 και -11,2 μονάδες αντίστοιχα.

Φοβούνται το αύριο

Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, οι αρνητικές προβλέψεις των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους τους προσεχείς 12 μήνες διαμορφώθηκαν τον Μάιο στις -38,7 μονάδες.

Το 53% των νοικοκυριών αναμένει ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης, ενώ το 7% προβλέπει μικρή βελτίωση.

Οι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις -4,6 και -4,9 μονάδες αντίστοιχα. Επίσης:

• Το 60% των καταναλωτών προέβλεψε ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της χώρας, έναντι 20% το οποίο αναμένει σταθερότητα. Οι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις -28,5 και -29,6 μονάδες αντίστοιχα. 
• Ο δείκτης της πρόθεσης των καταναλωτών για σημαντικές αγορές τους προσεχείς 12 μήνες (επίπλων, ηλεκτρικών συσκευών κ.λπ.) διαμορφώθηκε στις -43,9.
• Οι αντίστοιχοι ευρωπαϊκοί δείκτες διαμορφώθηκαν στις -14,0 μονάδες στην ΕΕ και στις -14,8 μονάδες στην Ευρωζώνη.
• Το 54% (από 58%) των καταναλωτών προέβλεψε ότι θα προβεί σε λιγότερες ή πολύ λιγότερες δαπάνες, ενώ το 6% αναμένει το αντίθετο.

Αποταμίευση

Ο δείκτης της πρόθεσης για αποταμίευση τους προσεχείς 12 μήνες, παρότι ενισχύθηκε ελαφρά, βρέθηκε τον Μάιο στις –65,0 μονάδες από -67,2 τον Απρίλιο.

Όμως, το 83% των νοικοκυριών δεν θεωρεί πιθανή την αποταμίευση στο επόμενο 12μηνο, ενώ το 16% (από 15%) τη θεωρεί πιθανή ή πολύ πιθανή.

Οι σχετικοί δείκτες διαμορφώθηκαν στις +6,6 μονάδες στην ΕΕ και στις +7,1 στην Ευρωζώνη.

Σχετικά με τις εκτιμήσεις για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού, το ποσοστό των καταναλωτών που δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα» διαμορφώθηκε στο 60%.

Το ποσοστό όσων αναφέρουν ότι αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους ανήλθε στο 11%, ενώ οι καταναλωτές που δήλωσαν ότι αποταμιεύουν λίγο ή πολύ αποτελούν 20% του συνόλου.

Τέλος, το  ποσοστό όσων δήλωσαν ότι «έχουν χρεωθεί» διαμορφώθηκε στο 8%.

Τον χάρτη για την περάτωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού δημοσίευσαν σήμερα τα υπουργεία Εξωτερικών και Περιβάλλοντος & Ενέργειας.

«Η πράξη συγκρότησης της Εθνικής Χωρικής Στρατηγικής για τον Θαλάσσιο Χώρο (ΕΧΣΘΧ), με την οποία εξειδικεύεται και αποτυπώνεται σε χάρτη ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός (ΘΧΣ) της χώρας, εκδόθηκε σήμερα με πρωτοβουλία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών και τα συναρμόδια Υπουργεία. Πρόκειται για μία σημαντική πρωτοβουλία, καθώς για πρώτη φορά η χώρα μας θέτει τους κανόνες για την οργάνωση του θαλάσσιου χώρου. Ο ΘΧΣ συνιστά ένα ολιστικό χωροταξικό πλαίσιο και αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή ανάπτυξη γαλάζιας και κυκλικής οικονομίας, αποτυπώνοντας με ευκρίνεια τις ανθρώπινες δραστηριότητες που μπορούν να πραγματοποιούνται σε όλες τις θαλάσσιες ζώνες της χώρας μας, με σεβασμό στην αδήριτη ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος» σημειώνεται σε σχετική ανακοίνωση.

«Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε κατά την εκπόνηση της ΕΧΣΘΧ συνέθεσε συχνά αντικρουόμενες κοινωνικές, οικονομικές, ενεργειακές και περιβαλλοντικές παραμέτρους, προκειμένου να υπηρετήσει μια σειρά αλληλένδετους στόχους, όπως η κλιματική ανθεκτικότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, η προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ιδιαίτερα των ενάλιων αρχαιοτήτων, η βελτίωση και προστασία των θαλασσίων μεταφορών, η εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της χώρας, η ιχθυοκαλλιέργεια και η ενίσχυση των διασυνοριακών έργων κοινού ενδιαφέροντος. Ο ΘΧΣ λαμβάνει υπόψη τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ χερσαίων και θαλάσσιων δραστηριοτήτων και αποδίδει έμφαση στη διαβούλευση και συνδιαμόρφωση των προτεραιοτήτων ανά περιφέρεια, μέσα από τη συγκρότηση Θαλάσσιων Χωροταξικών Πλαισίων.

Με τον ΘΧΣ και την ΕΧΣΘΧ, η Ελληνική Πολιτεία για πρώτη φορά οριοθετεί λεπτομερείς χρήσεις των θαλασσίων ζωνών της, υλοποιώντας την υποχρέωση που απορρέει από την Οδηγία 2014/89/ΕΕ και ασκώντας τα δικαιώματα που πηγάζουν από το Διεθνές Δίκαιο» προστίθεται στην ανακοίνωση.

Δείτε παρακάτω τον σχετικό χάρτη

Ερωτήσεις και απαντήσεις

Α.ΥΠΕΝ
Έναν χρήσιμο οδηγό με ερωτήσεις και απαντήσεις για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό δημοσίευσε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Αναλυτικά:

1. Τι είναι ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός;

Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός (ΘΧΣ) αποτυπώνει τις ανθρώπινες δραστηριότητες σε όλες τις θαλάσσιες ζώνες της χώρας μας, με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος σ’ αυτές.

Ταυτόχρονα, προσδιορίζει τη συμβατότητα και την παράλληλη ανάπτυξη των δραστηριοτήτων αυτών, με γνώμονα πάντοτε τη βιώσιμη ανάπτυξη των θαλασσίων περιοχών και την αξιοποίηση των θαλασσίων πόρων. Το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού καθορίστηκε σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, ιδίως δε με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Η διαδικασία αυτή προβλέπεται στην οδηγία 2014/89/ΕΕ και εκπληρώνεται, με αυτόν τον τρόπο, η ευρωπαϊκή υποχρέωση της χώρας μας. Η ορθή μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας, τη βιώσιμη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων και τη διατήρηση υγιών θαλάσσιων οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η οδηγία αυτή δεν θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία των κρατών μελών επί των θαλάσσιων υδάτων, τα οποία απορρέουν από τις σχετικές διατάξεις του διεθνούς δικαίου, ιδίως δε από την UNCLOS.

2. Ποιος είναι ο στόχος του;

Η οργάνωση του θαλάσσιου χώρου, η ομαλή αλληλεπίδραση χερσαίων και θαλάσσιων δραστηριοτήτων, με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Κατά την εκπόνηση του ΘΧΣ θα ληφθούν υπόψη κοινωνικές, οικονομικές, ενεργειακές και περιβαλλοντικές παράμετροι, για δραστηριότητες όπως:

• η προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής -μεταξύ άλλων- δια του ορισμού θαλάσσιων πάρκων,
  
• η διαφύλαξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ιδιαίτερα των ενάλιων αρχαιοτήτων,
  
• η βελτίωση και προστασία των θαλασσίων μεταφορών,
  
• η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη,
  
• η εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της χώρας και ιδιαίτερα των δυνητικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου αλλά και των υπεράκτιων αιολικών μας πάρκων,
  
• η ιχθυοκαλλιέργεια,
  
• η ενίσχυση των διασυνοριακών υποδομών κοινού ενδιαφέροντος με άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της άμεσης περιφέρειάς της.
  

Με τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, δίνεται η δυνατότητα μίας συντεταγμένης -και όχι αποσπασματικής- οριοθέτησης ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

Η ορθή μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας, τη βιώσιμη χρήση των θαλάσσιων πόρων και τη διατήρηση υγιών θαλάσσιων οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

Σε συνέχεια των στρατηγικών προτεραιοτήτων που έθεσε ο Πρωθυπουργός στο 9ο «Our Ocean Conference», ο Σχεδιασμός αποτελεί μέρος μιας ολιστικής πολιτικής χωροταξικού σχεδιασμού της χώρας σε θάλασσα και στεριά, που προοδευτικά υλοποιείται από την ελληνική Κυβέρνηση.

3. Γιατί κατατίθεται τώρα ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός;

Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός αποτελεί έναν Οδικό Χάρτη αξιοποίησης των θαλασσίων πόρων μας. Συνεπώς, η σχεδίασή του αποτέλεσε αντικείμενο μακράς διαβούλευσης με συναρμόδια Υπουργεία, φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και με τις τοπικές κοινωνίες. Ο ΘΧΣ αποκτά ακόμα μεγαλύτερη αξία, αν συνυπολογιστεί ότι η χώρα μας διαθέτει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα περισσότερα καταγεγραμμένα νησιά.

4. Γιατί χωρίστηκε ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός σε 4 χωρικές ενότητες;

Γιατί, με αυτόν τον τρόπο, απεικονίζεται η διοικητική διάρθρωση των αντίστοιχων Περιφερειών. Θα ακολουθήσει η έκδοση των αντίστοιχων θαλάσσιων χωροταξικών πλαισίων, όπως συνέβη και με τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια (12 από τα συνολικά 13 έχουν ήδη δημοσιευθεί, ενώ δρομολογείται και το 13ο).

5. Πού δημοσιεύεται ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός; Πώς θα ενημερωθούν οι πολίτες;

Δημοσιεύεται σε ΦΕΚ, όπως προβλέπεται στην Ελλάδα, ενημερώνεται η Ευρωπαϊκή Ένωση και αναρτάται στις σχετικές διαδικτυακές πλατφόρμες της. Παράλληλα θα υπάρξουν και δράσεις ενημέρωσης από το ΥΠΕΝ.

6. Έχει γεωπολιτική σημασία ο ΘΧΣ;

Το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού καθορίστηκε σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία της Ένωσης και με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, ιδίως, δε, με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Είναι η πρώτη φορά που αποτυπώνονται σε επίσημο ρυθμιστικό κείμενο της ΕΕ τα όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, δηλαδή πλήρης επήρεια της ηπειρωτικής χώρας και των νησιών.

Ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός υλοποιεί μία σειρά από ευρωπαϊκές στρατηγικές και αποτελεί τμήμα του ευρωπαϊκού κεκτημένου.

Β. ΥΠΕΞ

Στο φως της δημοσιότητας έδωσε έναν χρήσιμο οδηγό για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της χώρας μας και το υπουργείο Εξωτερικών. Αναλυτικά:

1. Γιατί είναι σημαντική κίνηση η κατάρτιση και η εξειδίκευση και αποτύπωση σε χάρτη του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού; (ΘΧΣ)

Είναι η πρώτη φορά που αποτυπώνονται σε επίσημο ρυθμιστικό κείμενο της Ε.Ε. τα απώτατα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας (δηλαδή πλήρης επήρεια της ηπειρωτικής χώρας και των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες).

2. Δηλαδή τι αποτυπώνει ο χάρτης;

Οι θαλάσσιες περιοχές που αποτυπώνονται στον χάρτη, συμπεριλαμβάνουν τις ελληνοϊταλικές συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ του 1977 και του 2020 και την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020, ενώ συμπίπτουν με τα όρια που απορρέουν από τον νόμο 4001/2011.

Σε ό,τι αφορά μη οριοθετημένες περιοχές, αποτυπώνεται η μέση γραμμή που καθορίζει το εξωτερικό όριο της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, μέχρι τη σύναψη συμφωνιών οριοθέτησης με γειτονικά κράτη, των οποίων οι ακτές είναι παρακείμενες ή αντικείμενες με τις ελληνικές ακτές.

3. ‘Αρα ο χάρτης αποτυπώνει την ΑΟΖ της Ελλάδας στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας (στο Ιόνιο, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο);

Η διαδικασία οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών έχει διαφορετικό αντικείμενο από τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ο οποίος αφορά τη διαδικασία με την οποία οι αρμόδιες αρχές των κρατών-μελών αναλύουν και οργανώνουν τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις ανωτέρω θαλάσσιες περιοχές για την επίτευξη των οικολογικών, οικονομικών και κοινωνικών στόχων.

Συνεπώς, ο χάρτης που αποτυπώνει τον ελληνικό Θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό δεν συνιστά οριοθέτηση ΑΟΖ.

4. Αποτυπώνει την επέκταση της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 ναυτικά μίλια (στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο);

Η επέκταση των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια είναι αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας μας που απορρέει από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Είναι ένα δικαίωμα για την άσκηση του οποίου η Ελλάδα επιφυλάσσεται όταν και όπως το κρίνει εθνικά συμφέρον με βάση τους κανόνες που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.

5. Πώς συνδέεται η κατάρτιση του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού με την κυριαρχία και την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων;

Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός και η εξειδίκευση του με χάρτη αποτελεί αποτύπωση των δραστηριοτήτων σε όλες τις θαλάσσιες ζώνες της χώρας – όχι άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.

H κυριαρχία δεν είναι αντικείμενο σχεδιασμού. Προϋπάρχει και δεν επηρεάζεται από αυτόν.

6. Γιατί η κυβέρνηση καταθέτει τώρα τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό;

Η κυβέρνηση κλείνει εκκρεμότητες του παρελθόντος. Υπερασπίζεται τα εθνικά συμφέροντα στην πράξη και με ουσιαστικό τρόπο, όχι με επικοινωνιακές φωτοβολίδες.

7. Η κατάρτιση του ΘΧΣ πιθανόν να προκαλέσει την αντίδραση της Τουρκίας. ‘Αρα εγκαταλείπετε τον ελληνοτουρκικό διάλογο;

Το ότι λύνουμε εκκρεμότητες του παρελθόντος δεν σημαίνει ότι δεν επιδιώκουμε τον ελληνοτουρκικό διάλογο. Το ότι διαφωνούμε δεν σημαίνει ότι δεν συζητάμε. Το ότι συζητάμε δεν σημαίνει ότι κάνουμε εκπτώσεις από τις θέσεις μας και αυτό αποδεικνύεται στην πράξη. Η Ελλάδα επιθυμεί θετικό κλίμα στις σχέσεις με την Τουρκία και έχει ταχθεί από την αρχή υπέρ της ελληνοτουρκικής συνεννόησης με βάση το Διεθνές Δίκαιο και την καλή γειτονία.

Εξάλλου, ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός αφορά μια ουσιαστική υποχρέωση της χώρας μας έναντι της Ε.Ε. που απορρέει από συγκεκριμένες ευρωπαϊκές οδηγίες και εντάσσεται στο πλαίσιο επίτευξης σειράς Ευρωπαϊκών Στρατηγικών, όπως η Πράσινη Συμφωνία και η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Θαλάσσια Ασφάλεια (EUMSS-EU Maritime Security Strategy).

Το success story της ελληνικής οικονομίας και η ευημερία των αριθμών και μακροιοικονομικών δεικτών δεν συνδέεται με τις συνθήκες-αρνητικές- που βιώνει ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας. Η έκταση της φτώχειας παραμένει μεγάλη, καθώς ένας στους τέσσερις Ελληνες βρίσκονται στα όριά της και στερούνται βασικών αγαθών, ενώ το 20% «σώζεται»-τα βγάζει πέρα, χάρη στα επιδόματα.

Τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής είναι αποκαλυπτικά για το μέγεθος του προβλήματος. Ειδικότερα ο πληθυσμός της χώρας που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό ανέρχεται το 2024 (εισοδήματα 2023) στο 26,9% του συνολικού πληθυσμού (2.740.051 άτομα), παρουσιάζοντας αύξηση κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2023 (26,1%).

Ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι υψηλότερος στην περίπτωση των παιδιών ηλικίας 17 ετών και κάτω (27,9%), μειωμένος σε σχέση με το 2023 (28,1%).

Τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας εκτιμώνται σε 842.421 σε σύνολο 4.298.067 νοικοκυριών και τα μέλη τους σε 1.996.833 στο σύνολο των 10.187.923 ατόμων του εκτιμώμενου πληθυσμού της χώρας που διαβιεί σε ιδιωτικά νοικοκυριά.

Το ποσοστό του κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού νοικοκυριών με έναν ενήλικα και τουλάχιστον ένα εξαρτώμενο παιδί ανέρχεται σε 43,7%, ενώ των νοικοκυριών με εξαρτώμενα παιδιά ανέρχεται σε 28,9% και των νοικοκυριών χωρίς εξαρτώμενα παιδιά σε 20,6%.

Το κατώφλι της φτώχειας ανέρχεται στο ποσό των 6.510 ευρώ ετησίως για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και σε 13.671 ευρώ για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο εξαρτώμενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών. Το κατώφλι της φτώχειας ορίζεται στο 60% του διάμεσου συνολικού ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, το οποίο εκτιμήθηκε σε 10.850 ευρώ, ενώ το μέσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών της χώρας εκτιμήθηκε σε 20.103 ευρώ.

Σανίδα σωτηρίας τα κοινωνικά επιδόματα

Σημείο αναφοράς αποτελεί το γεγονός ότι σχεδόν ένας στους 4 «σώζεται» από τη βύθιση στη φτώχεια, χάρη στα κοινωνικά επιδόματα. Πρόκειται για μια... μαύρη διαπίστωση, ιδίως αν αναλογιστεί κάποιος ότι πάνω από 1,3 εκατ. Έλληνες ζουν με επιδόματα. Συγκεκριμένα το 2024 το 19,6% του συνολικού πληθυσμού της χώρας ήταν σε κίνδυνο φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (επιδόματα), σημειώνοντας αύξηση κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Αναφορικά με τα κοινωνικά επιδόματα, επισημαίνεται ότι αυτά περιλαμβάνουν παροχές κοινωνικής βοήθειας (όπως το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το επίδομα στέγασης, το επίδομα θέρμανσης κ.λπ.), οικογενειακά επιδόματα (όπως επιδόματα τέκνων), καθώς και επιδόματα ή βοηθήματα ανεργίας, ασθένειας, αναπηρίας ή ανικανότητας, ή και εκπαιδευτικές παροχές.

Η φτώχεια κατά περιφέρεια

Σε δύο Μεγάλες Γεωγραφικές Περιοχές (Αττική, Νησιά Αιγαίου και Κρήτη) καταγράφονται ποσοστά κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού χαμηλότερα από αυτό του συνόλου της χώρας, ενώ στις άλλες δύο Μεγάλες Γεωγραφικές Περιοχές (Βόρεια Ελλάδα, Κεντρική Ελλάδα) τα αντίστοιχα ποσοστά είναι υψηλότερα.