Σε πλήρη εφαρμογή τίθεται το νέο θεσμικό πλαίσιο που διέπει την καταστατική θέση των αιρετών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μετά την έκδοση της Εγκυκλίου 10 του Υπουργείου Εσωτερικών (Α.Π. 36761/1-7-2026), η οποία εξειδικεύει τις διατάξεις του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026). Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει τον τρόπο εφαρμογής των άρθρων 292-301 και 305-307 και δίνει σαφείς οδηγίες προς όλους τους δήμους της χώρας.
Οι νέες διατάξεις επηρεάζουν το σύνολο σχεδόν των αιρετών, καθώς αφορούν δημάρχους, αντιδημάρχους, προέδρους δημοτικών συμβουλίων, δημοτικούς συμβούλους, προέδρους και εκπροσώπους δημοτικών κοινοτήτων, αλλά και τον Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης.

Αυτόματη αναστολή καθηκόντων για αιρετούς που υπηρετούν στο Δημόσιο

Η σημαντικότερη μεταβολή αφορά δημάρχους και αντιδημάρχους που είναι μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι, εργαζόμενοι ΙΔΑΧ, ιατροί του ΕΣΥ, στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων ή ένστολο προσωπικό των Σωμάτων Ασφαλείας και του Λιμενικού Σώματος.

Για τις κατηγορίες αυτές καταργείται η ειδική άδεια που ίσχυε μέχρι σήμερα και αντικαθίσταται από αυτοδίκαιη αναστολή άσκησης των υπηρεσιακών καθηκόντων τους καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας. Η υπηρεσία τους εκδίδει σχετική διαπιστωτική πράξη, ενώ ο χρόνος αυτός αναγνωρίζεται ως πραγματική δημόσια υπηρεσία.

Με απλά λόγια, σημαίνει ότι αν ένας δημόσιος υπάλληλος εκλεγεί δήμαρχος ή αντιδήμαρχος, δεν μπορεί πλέον να κάνει ταυτόχρονα και τις δύο δουλειές.

Συγκεκριμένα:

Μέχρι σήμερα έπαιρνε ειδική άδεια από την υπηρεσία του για όσο διάστημα ασκούσε τα καθήκοντα του δημάρχου ή αντιδημάρχου.
Με τη νέα ρύθμιση δεν παίρνει άδεια, αλλά αναστέλλεται αυτόματα η άσκηση των υπηρεσιακών του καθηκόντων για όλη τη διάρκεια της θητείας του.

Αυτό σημαίνει ότι:

Σταματά να εργάζεται στην υπηρεσία του (π.χ. ως εκπαιδευτικός, υπάλληλος υπουργείου, γιατρός του ΕΣΥ, στρατιωτικός, αστυνομικός κ.λπ.).
Ασκεί αποκλειστικά τα καθήκοντα του δημάρχου ή του αντιδημάρχου.
Δεν χάνει τη θέση του στο Δημόσιο.
Ο χρόνος της θητείας του υπολογίζεται κανονικά ως χρόνος δημόσιας υπηρεσίας (για μισθολογική και συνταξιοδοτική εξέλιξη, όπου προβλέπεται).
Μετά τη λήξη της θητείας του επιστρέφει στην οργανική του θέση.

Νέο καθεστώς για εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αλλαγές για δημάρχους και αντιδημάρχους που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα.

Πλέον έχουν δύο εναλλακτικές επιλογές:

να λάβουν ειδική άδεια άνευ αποδοχών για όλη τη διάρκεια της θητείας τους και να αμείβονται με αντιμισθία από τον δήμο,
ή να παραμείνουν στην εργασία τους, αξιοποιώντας ειδική άδεια 60 ημερών ετησίως και λαμβάνοντας έξοδα παράστασης αντί αντιμισθίας.
Για την τρέχουσα δημοτική περίοδο προβλέπεται μεταβατική δυνατότητα, καθώς οι δήμαρχοι του ιδιωτικού τομέα μπορούν έως τις 9 Ιουλίου 2026 να επιλέξουν τη διατήρηση των αποδοχών από την εργασία τους αντί της αντιμισθίας.

Τι αλλάζει για προέδρους Δημοτικών Συμβουλίων

Αλλαγές επέρχονται και στο καθεστώς των προέδρων των Δημοτικών Συμβουλίων και του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης.

Το προηγούμενο σύστημα ειδικής άδειας για όλη τη διάρκεια της θητείας καταργείται. Στη θέση του προβλέπεται ειδική άδεια 60 ημερών ετησίως, ενώ τα συγκεκριμένα αιρετά πρόσωπα λαμβάνουν πλέον έξοδα παράστασης.

Αντίστοιχα, οι πρόεδροι και οι εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων αποκτούν δικαίωμα σε έξοδα παράστασης, αντικαθιστώντας τα έξοδα κίνησης που ίσχυαν μέχρι σήμερα.

Νέα άδεια για τους επικεφαλής της μειοψηφίας

Για πρώτη φορά θεσμοθετείται ειδική άδεια 30 εργάσιμων ημερών κατ’ έτος για τους επικεφαλής των δημοτικών παρατάξεων της μειοψηφίας.

Η άδεια παρέχεται επιπλέον της κανονικής άδειας και ανεξάρτητα από το δικαίωμα απουσίας για συμμετοχή στις συνεδριάσεις των συλλογικών οργάνων.

Ποιες ειδικές άδειες ισχύουν

Η εγκύκλιος συγκεντρώνει όλες τις προβλέψεις για τις ειδικές άδειες των αιρετών.

Η άδεια των 60 ημερών αφορά, μεταξύ άλλων, δημάρχους και αντιδημάρχους του ιδιωτικού τομέα που παραμένουν στην εργασία τους, εργαζόμενους ΙΔΟΧ στο Δημόσιο, προέδρους δημοτικών συμβουλίων και Συμπαραστάτες του Δημότη.

Η άδεια των 30 ημερών χορηγείται στους επικεφαλής παρατάξεων, καθώς και στους προέδρους και εκπροσώπους δημοτικών κοινοτήτων.

Και στις δύο περιπτώσεις οι άδειες χορηγούνται με πλήρεις αποδοχές, μπορούν να χρησιμοποιηθούν τμηματικά, λογίζονται ως πραγματικός χρόνος υπηρεσίας και ο εργοδότης υποχρεούται να τις εγκρίνει μετά από αίτηση του αιρετού.

Αντιμισθία, έξοδα παράστασης και αποζημιώσεις

Το νέο πλαίσιο ξεκαθαρίζει ότι κανένα αιρετό πρόσωπο δεν μπορεί να λαμβάνει ταυτόχρονα αντιμισθία και έξοδα παράστασης από διαφορετικές ιδιότητες.

Επιπλέον, όταν υπάρχει δικαίωμα λήψης εξόδων παράστασης από περισσότερα αξιώματα, ο αιρετός καλείται να επιλέξει μόνο μία παροχή, ενώ διατηρεί τη δυνατότητα να παραιτηθεί από αυτήν ή να τη διαθέσει για κοινωνικό σκοπό.

Παραμένει σε ισχύ και η αποζημίωση συμμετοχής στις συνεδριάσεις για τους δημοτικούς συμβούλους που δεν λαμβάνουν αντιμισθία ή έξοδα παράστασης. Το ύψος της καθορίζεται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου και μπορεί να φτάνει έως 50 ευρώ ανά συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου και έως 30 ευρώ ανά συνεδρίαση της Δημοτικής Επιτροπής, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Οι υποχρεώσεις των δήμων

Με την εγκύκλιο, το Υπουργείο Εσωτερικών ζητά από όλους τους δήμους να προχωρήσουν άμεσα στην εφαρμογή των νέων διατάξεων. Μεταξύ άλλων, καλούνται να εκδώσουν τις απαραίτητες διαπιστωτικές πράξεις αναστολής καθηκόντων, να ενημερώσουν τους αιρετούς για τα νέα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, να προσαρμόσουν τις διαδικασίες χορήγησης ειδικών αδειών και να λάβουν νέες αποφάσεις για τον καθορισμό των αποζημιώσεων συμμετοχής στις συνεδριάσεις.

Η εγκύκλιος σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου πλαισίου λειτουργίας για τους αιρετούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με στόχο την ενιαία εφαρμογή των διατάξεων του νέου Κώδικα σε όλους τους δήμους της χώρας.​‌‍