Ο φετινός Μάρτης μας κάνει ποδαρικό με μια φωτεινή ολόγιομη Πανσέληνο την Τρίτη 3 του μήνα, που φέτος θα συνδυαστεί με μια σπάνια ολική έκλειψη Σελήνης. Μάλιστα η πανσέληνος του τρίτου μήνα του χρόνου αποκαλείται και ως «Φεγγάρι του Σκουληκιού» καθώς αυτή την εποχή οι γαιοσκώληκες αρχίζουν να εμφανίζονται με την άνοδο της θερμοκρασίας του εδάφους. Αυτό το φαινόμενο προσκαλεί τα πουλιά, όπως τους κοκκινολαίμηδες, να τραφούν, σηματοδοτώντας την αρχή της άνοιξης. Μια παλαιότερη εκδοχή αναφέρει ότι το όνομα αναφέρεται στις προνύμφες των σκαθαριών, που βγαίνουν από τον χειμερινό φλοιό των δέντρων.
Το «Ματωμένο Φεγγάρι» (blood moon) είναι το φεγγάρι που παίρνει ένα εντυπωσιακό κόκκινο χρώμα κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης Σελήνης.
Το φαινόμενο εμφανίζεται όταν η σκιά της Γης καλύπτει πλήρως τo φεγγάρι, φιλτράροντας το ηλιακό φως μέσα από την ατμόσφαιρά μας και βάφοντας την επιφάνεια της Σελήνης βαθύ κόκκινο ή χάλκινο καφέ χρώμα.
Επειδή η τροχιά της Σελήνης έχει ελαφρώς μια κλίση, οι περισσότερες πανσέληνοι δεν ευθυγραμμίζονται απόλυτα με τη Γη και τον Ήλιο. Όταν όμως αυτό συμβαίνει, το αποτέλεσμα είναι μια εντυπωσιακή έκλειψη «Ματωμένης Σελήνης», ένα φαινόμενο που συναρπάζει τους παρατηρητές του ουρανού εδώ και αιώνες.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση από τη NASA όσοι ζουν στη Βόρειο Αμερική θα απολαύσουν το «ματωμένο» φεγγάρι σε όλο το μεγαλείο. Ειδικότερα, η έκλειψη θα είναι ορατή από τη Βόρεια Αμερική, τον Ειρηνικό Ωκεανό, την Αυστραλία και την Ανατολική Ασία, αλλά δεν θα είναι ορατή από την Ευρώπη ή την Αφρική άρα εύλογα δεν θα δούμε και εμείς το κατακόκκινο φεγγάρι.
Η επόμενη «Ματωμένη Σελήνη» θα εμφανιστεί στις 3 Μαρτίου 2026 και θα αποτελέσει την τελευταία ολική έκλειψη Σελήνης σε οποιοδήποτε σημείο της Γης μέχρι την Πρωτοχρονιά του 2028-2029.
Πόσο συχνά εμφανίζεται το «Ματωμένο Φεγγάρι»;
Ονομάζεται έτσι επειδή κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης Σελήνης, η ατμόσφαιρα της Γης φιλτράρει το ηλιακό φως και διασκορπίζει το μπλε φως, με αποτέλεσμα η Σελήνη να λάμπει σε κόκκινες ή χάλκινες αποχρώσεις.
Περίπου το 29% όλων των σεληνιακών εκλείψεων είναι ολικές εκλείψεις. Η Γη βιώνει κατά μέσο όρο περίπου δύο σεληνιακές εκλείψεις τον χρόνο. Στα περισσότερα σημεία του πλανήτη, μπορεί κανείς να δει μια ολική έκλειψη Σελήνης περίπου κάθε δυόμισι χρόνια.
Δεν δημιουργούν όλες οι σεληνιακές εκλείψεις ένα ματωμένο φεγγάρι. Όταν η Γη καλύπτει μόνο ένα μέρος του Ήλιου, τότε το πιο σκοτεινό κομμάτι της σκιάς της πέφτει πάνω σε ένα τμήμα της Σελήνης και προκαλείται μερική έκλειψη.
Κατά την ολική έκλειψη η Σελήνη βρίσκεται εξ ολοκλήρου μέσα στη σκιά της Γης και τότε εμφανίζεται το εντυπωσιακό φαινόμενο του «Ματωμένου Φεγγαριού».
Το ηλιακό φως που περνά μέσα από την ατμόσφαιρα της Γης φιλτράρεται και διασκορπίζεται, με αποτέλεσμα να αφαιρείται το μπλε φως και να φτάνουν στη Σελήνη μόνο τα μεγαλύτερα μήκη κύματος, δηλαδή τα κόκκινα και πορτοκαλί. Αυτό είναι το ίδιο φαινόμενο που κάνει την ανατολή και τη δύση του Ήλιου να φαίνονται κόκκινες, και «λούζει» τη Σελήνη με μια χάλκινη λάμψη.
Η ακριβής απόχρωση του «Ματωμένου Φεγγαριού» μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τις συνθήκες της ατμόσφαιρας. Η ηφαιστειακή τέφρα, ο καπνός από πυρκαγιές, η σκόνη ή η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορούν να την κάνουν να φαίνεται πιο σκούρα ή πιο έντονη.
Σύμφωνα με τη NASA, σημειώνονται δύο έως τέσσερις σεληνιακές εκλείψεις κάθε χρόνο. Αν και πλανήτες και δορυφόροι σε όλο το ηλιακό σύστημα δημιουργούν σκιές, μόνο η Γη προκαλεί σεληνιακές εκλείψεις που καλύπτουν πλήρως τη Σελήνη της - μια κοσμική ευθυγράμμιση που δεν θα διαρκέσει για πάντα, καθώς η Σελήνη απομακρύνεται αργά από τη Γη κατά περίπου 4 εκατοστά τον χρόνο.
